Azərbaycan və Qırğızıstan arasında imzalanan sənədlər – strateji müttəfiqliyin və çoxşaxəli əməkdaşlığın yeni mərhələsi
Azərbaycan və Qırğızıstan arasında imzalanan sənədlər – strateji müttəfiqliyin və çoxşaxəli əməkdaşlığın yeni mərhələsi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixində Qırğızıstan Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin tarixində yeni və mühüm mərhələ kimi yadda qaldı. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, aparılan geniş tərkibli danışıqlar və imzalanan sənədlər Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin strateji məzmununu daha da zənginləşdirdi. Dövlət başçılarının mətbuata bəyanatlarında vurğulandığı kimi, imzalanan sənədlər yalnız mövcud əməkdaşlığın davamını deyil, həm də gələcək inkişafın hüquqi və institusional əsaslarını müəyyən edən mühüm yol xəritəsidir. Azərbaycan və Qırğızıstan ortaq tarixə, türk kimliyinə, mədəni yaxınlığa və qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər qurmuş dövlətlərdir. Son illərdə Prezident İlham Əliyevin və Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarovun siyasi iradəsi nəticəsində ikitərəfli əlaqələr dinamik inkişaf etmiş, dövlətlər arasında müttəfiqlik münasibətləri daha da möhkəmlənmişdir. Məhz bu siyasi iradənin nəticəsi olaraq səfər zamanı müxtəlif sahələri əhatə edən yeni sənədlər imzalanmış və əməkdaşlığın perspektiv istiqamətləri müəyyən edilmişdir. İmzalanan sənədlər siyasi dialoqun daha da dərinləşdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, investisiya fəaliyyətinin təşviqi, ticarət dövriyyəsinin artırılması, sənaye kooperasiyasının inkişafı, nəqliyyat-logistika layihələrinin həyata keçirilməsi, rəqəmsal iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı, turizm, təhsil, elm, mədəniyyət və humanitar sahələrdə əlaqələrin möhkəmləndirilməsini nəzərdə tutur. Bu sənədlər iki ölkə arasında əməkdaşlığın yalnız bugünkü deyil, həm də uzunmüddətli inkişafına xidmət edən strateji əhəmiyyətli hüquqi baza formalaşdırır. Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar oldu. Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun kapitalının 200 milyon ABŞ dollarına qədər artırılması barədə əldə olunan razılaşma biznes dairələri üçün yeni imkanlar açır. Bu qərar birgə investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, kiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi, innovativ layihələrin həyata keçirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların artmasına mühüm təkan verəcəkdir. Nəqliyyat və logistika sahəsində imzalanan sənədlər də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Şərq ilə Qərbi birləşdirən əsas tranzit mərkəzlərindən biri kimi Orta Dəhlizin inkişafında aparıcı rol oynayır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Qırğızıstan üçün Avropa bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirir. İmzalanan sənədlər bu istiqamətdə yükdaşımaların artırılmasını, logistika imkanlarının genişləndirilməsini və gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutur. Enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də sənədlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi sahəsində etibarlı tərəfdaş kimi tanınır və bu təcrübənin Qırğızıstanla paylaşılması, bərpa olunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, yaşıl enerji texnologiyalarının tətbiqi və enerji səmərəliliyinin artırılması gələcək əməkdaşlığın əsas prioritetləri sırasındadır. Humanitar sahədə imzalanan sənədlər xalqlar arasında dostluq əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Təhsil, elm, mədəniyyət, idman və gənclər siyasəti sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, universitetlər arasında əlaqələrin inkişafı, tələbə və müəllim mübadiləsi proqramlarının artırılması, ortaq elmi layihələrin həyata keçirilməsi və mədəni tədbirlərin təşkili iki ölkənin gələcək nəsillərinin daha sıx inteqrasiyasına şərait yaradacaqdır. Səfər çərçivəsində işğaldan azad olunmuş Azərbaycan ərazilərində həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işlərinə də xüsusi diqqət yetirildi. Ağdam rayonunda Qırğızıstanın dəstəyi ilə inşa edilmiş “Manas” adına məktəb iki qardaş xalq arasında dostluğun və həmrəyliyin parlaq nümunəsi kimi qiymətləndirildi. Bu layihə göstərir ki, imzalanan sənədlər yalnız iqtisadi və siyasi əməkdaşlığı deyil, həm də ortaq mənəvi dəyərlərə əsaslanan humanitar tərəfdaşlığı əhatə edir. Azərbaycan və Qırğızıstan beynəlxalq təşkilatlar, xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində də sıx əməkdaşlıq edirlər. İmzalanan sənədlər təşkilat daxilində iqtisadi inteqrasiyanın, ortaq nəqliyyat layihələrinin, rəqəmsal transformasiyanın və humanitar əməkdaşlığın daha da inkişafına yeni imkanlar yaradır. Bu, bütövlükdə türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında vurğulamışdır ki, Azərbaycan və Qırğızıstan arasında münasibətlər qarşılıqlı etimada, səmimi dostluğa və strateji tərəfdaşlığa əsaslanır. İmzalanan sənədlər də məhz bu münasibətlərin praktik ifadəsidir. Bu sənədlər iki ölkənin iqtisadi potensialının daha səmərəli reallaşdırılmasına, regional əməkdaşlığın genişlənməsinə və xalqların rifahının yüksəldilməsinə xidmət edəcək. 31 iyul 2026-cı il tarixində Azərbaycan və Qırğızıstan arasında imzalanan sənədlər strateji müttəfiqliyin yeni mərhələsini formalaşdıran mühüm siyasi və hüquqi baza rolunu oynayır. Bu sənədlər siyasi dialoqun dərinləşdirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə, investisiyaların artırılmasına, nəqliyyat və enerji əməkdaşlığının inkişafına, humanitar münasibətlərin möhkəmləndirilməsinə və Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində inteqrasiyanın gücləndirilməsinə mühüm töhfə verəcəkdir. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi uzaqgörən və praqmatik xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri bundan sonra da yüksələn xətt üzrə inkişaf edəcək, iki qardaş ölkə regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına birgə töhfələr verməyə davam edəcəkdir.
Veteran müəllim Vəfədar Niftəliyev