Haqqımızda Reklam Əlaqə
160×600
160×600

Qonşu münasibətlərinin hüquqi və mənəvi tərəfləri

13 Noyabr 2026, 14:30 Cəmiyyət
728×90

Birgəyaşayış mədəniyyəti və qanunvericilik çərçivəsi

Faktum.az xəbər verir ki, cəmiyyətin ən kiçik, lakin gündəlik həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən sosial institutlarından biri qonşuluq münasibətləridir. Minilliklər boyu formalaşmış mənəvi dəyərlərlə müasir dövrün hüquqi mexanizmlərinin kəsişməsində dayanan bu münasibətlər həm fərdi rahatlığın, həm də ictimai asayişin qorunmasında mühüm rol oynayır. Urbanizasiyanın sürətlənməsi və çoxmənzilli binalarda yaşayışın artması fonunda qonşular arasında yaranan mübahisələrin qarşısını almaq üçün təkcə yazılmamış əxlaq qaydaları deyil, həm də dəqiq qanunvericilik normaları tətbiq olunur.

Mənəvi və mədəni müstəvidə qonşuluq Azərbaycan və Şərq xalqlarının folklorunda, adət-ənənələrində xüsusi müqəddəsliyə malikdir. “Qonşu haqqı”, “Ev alma, qonşu al” kimi dərin fəlsəfi məna daşıyan ifadələr birgəyaşayışın qarşılıqlı hörmət, həmrəylik və empatiya üzərində qurulduğunu göstərir. Mənəvi məsuliyyət qonşunun dar günündə yanında olmağı, onun şəxsi sərhədlərinə hörmətlə yanaşmağı və ümumi yaşayış mühitini (blokları, həyətyanı sahələri) təmiz və təhlükəsiz saxlamağı tələb edir. Lakin müasir şəhər həyatının dinamikası bəzən bu mənəvi dəyərlərin arxa plana keçməsinə və məişət zəminində ciddi fikir ayrılıqlarının yaranmasına gətirib çıxarır.

Məhz mənəvi razılaşmaların kifayət etmədiyi hallarda hüquqi tənzimləmələr dövrəyə girir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, Mənzil Məcəlləsi və İnzibati Xətalar Məcəlləsi qonşuluq hüququnu (qonşu torpaq sahələrinin və yaşayış binalarının istifadə qaydalarını) aydın şəkildə müəyyən edir:

Mülkiyyət sərhədləri və tikinti normaları: Qonşu torpaq sahəsində aparılan tikinti işləri zamanı ara məsafəsinin gözlənilməsi, qonşunun evinə düşən günəş işığının qarşısının alınmaması və yağış sularının qonşu əraziyə axıdılmaması qanunla təsbit olunmuş məcburi tələblərdir. Sərhəd xəttində əkilən iri ağacların köklərinin və budaqlarının qonşu sahəyə zərər vurması da mülki hüquq mübahisəsi predmetidir.

Səs-küy rejimi və məişət rahatlığı: İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən, gecə saatlarında (adətən saat 24:00-dan səhər 07:00-dək) yüksək səslə musiqi dinləmək, təmir işləri aparmaq və ya qonşuların istirahətini pozan digər səs-küylü hərəkətlərə yol vermək inzibati məsuliyyət və cərimə yaradır.

Ümumi istifadədə olan sahələrin qorunması: Çoxmənzilli binalarda pilləkən qəfəslərinin, dəhlizlərin, zirzəmilərin və dam örtüklərinin şəxsi əşyalarla zəbt edilməsi, yanğın təhlükəsizliyi çıxışlarının bağlanması və ümumi kommunikasiya xətlərinə (su, qaz, kanalizasiya) özbaşına müdaxilə qanunla qadağandır.

Zərərin ödənilməsi məsuliyyəti: Yuxarı mərtəbədən su sızması, təmir zamanı qonşu mənzilin divarlarının zədələnməsi və ya ehtiyatsızlıqdan dəyən digər maddi ziyanlar Mülki Məcəllənin tələblərinə uyğun olaraq təqsirkar tərəfindən tam həcmdə kompensasiya edilməlidir.

Sağlam və dinc qonşuluq mühiti qanunların sərt tələbləri ilə əsrlərin sınağından çıxmış mənəvi dəyərlərin harmoniyasında yaranır; hər bir vətəndaşın öz hüquqlarını bildiyi qədər qonşusunun hüquqlarına da hörmət etməsi cəmiyyətdə sosial rifahın əsas təminatıdır.

728×90
Paylaş: