İşıqlı zəkanın və iradənin rəmzi: Beynəlxalq Gözdən Əlillər Günü

Faktum.az xəbər verir ki, hər il noyabrın 13-də bütün dünyada görmə qabiliyyətindən məhrum və ya görmə məhdudiyyətli insanların hüquqlarına, onların cəmiyyətə tam inteqrasiyasına və bərabər imkanlarla təmin olunmasına diqqət çəkmək məqsədilə Beynəlxalq Gözdən Əlillər Günü (International Day of the Blind) qeyd olunur. Bu tarix təsadüfi seçilməmişdir; məhz 1745-ci il noyabrın 13-də Fransada görmə məhdudiyyətli insanlar üçün dünyada ilk təhsil müəssisələrinin yaradıcısı, böyük pedaqoq və xeyriyyəçi Valentin Qayui anadan olmuşdur. Dünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) qərarı ilə təsis edilən bu əlamətdar gün bəşəriyyətə fiziki məhdudiyyətin insan zəkasının, yaradıcılığının və sosial fəallığının qarşısında maneə olmadığını bir daha xatırladır.
Valentin Qayuinin XVIII əsrdə əsasını qoyduğu təhsil inqilabı görmə qabiliyyətini itirmiş şəxslərin cəmiyyətdən təcrid olunması stereotiplərini darmadağın etdi. Onun hazırladığı qabarıq şriftlər sistemi sonradan tələbəsi Lui Brayl tərəfindən təkmilləşdirilərək bu gün bütün dünyada istifadə olunan məşhur “Brayl əlifbası”nın yaranmasına zəmin yaratdı. Bu kəşf milyonlarla insanın təhsil almasına, elm, ədəbiyyat, musiqi və idman sahələrində dünya miqyaslı uğurlar qazanmasına yol açdı.
Müasir dövrdə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və süni intellektin inkişafı görmə məhdudiyyətli şəxslərin gündəlik həyatını daha da asanlaşdırır. Səsli ekran oxuyucuları, ağıllı naviqasiya tətbiqləri, taktil səkilər və inklüziv memarlıq həlləri onların müstəqil hərəkət etməsinə və əmək bazarına inteqrasiyasına geniş imkanlar yaradır. Azərbaycanda da görmə məhdudiyyətli vətəndaşların sosial müdafiəsi, onların təhsil və məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi, eləcə də yaradıcılıq potensialının dəstəklənməsi istiqamətində ardıcıl dövlət proqramları və sosial layihələr həyata keçirilir.
Beynəlxalq Gözdən Əlillər Günü təkcə həmrəylik və qayğı günü deyil, həm də cəmiyyətin hər bir üzvü üçün əlçatan mühitin yaradılmasının, bərabər imkanların və insan iradəsinin yenilməz gücünün təntənəsidir.
