Kosmosda Həyatın Dadı

Astronavtların Qidalanması Və Cosmo-Mətbəxin Texnoloji Təkamülü

Faktum.az xəbər verir ki, kosmosun fəthi sadəcə raket mühəndisliyi və astronavtika ilə məhdudlaşmır; bu proses həm də insan fiziologiyasının sərhədlərini sınayan mürəkkəb bir biologiya və qidalanma elmidir. Sıfır cazibə (mikroqravitasiya) şəraitində yaşamaq bədən funksiyalarını kökündən dəyişdiyi üçün astronavtların qidalanması xüsusi texnoloji yanaşma tələb edir. Kosmik uçuşların ilk illərindəki sadə tüp flakonlardakı pastalardan bu gün Beynəlxalq Kosmik Stansiyada həyata keçirilən müxtəlif, keyfiyyətli və dadlı menyulara qədər cosmo-mətbəx nəhəng bir təkamül yolu keçmişdir. Mikromühitdə qidaların havada uçmasının və avadanlıqlara zərər vurmasının qarşısını almaq üçün rütubəti tamamilə çıxarılmış (sublimasiya olunmuş) və xüsusi vakuum paketlərdə qablaşdırılmış qidalardan istifadə edilir.

İnsanın kosmosda uzunmüddətli qalması zamanı ən böyük fizioloji çağırışlardan biri mikroqravitasiyanın sümük və əzələ toxumasına vurduğu mənfi təsirdir. Cazibə qüvvəsinin olmaması səbəbindən orqanizm hər ay sümük kütləsinin müəyyən faizini və kalsiumu itirir, əzələ atrofiyası riski ilə üzləşir. Bu mənfi prosesin qarşısını almaq üçün astronavtların rasionu kalsium, D vitamini, zülallar Və xüsusi antioksidantlarla zənginləşdirilir. Digər maraqlı məqam isə mikroqravitasiyada bədən mayelərinin başa doğru hərəkət etməsi nəticəsində astronavtlarda dad hissinin zəifləməsidir; bu səbəbdən kosmik menyuda acı və fərqli baharatlı qidalara üstünlük verilir. Düzgün qidalanma strategiyası yalnız fiziki sağlamlığı və sümük sıxlığını qorumaqla qalmır, həm də dözümlülüyü artıraraq uzunmüddətli kosmik missiyaların uğurla başa çatmasında həlledici rol oynayır.