Dünya İçində Dünya: Anklav Dövlətlər və Onların Qeyri-Adi Həyatı

Faktum.az xəbər verir ki, siyasi xəritələrə nəzər saldıqda dövlət sərhədlərinin adətən dənizlər, dağlar və ya qonşu ölkələrlə quru sərhədləri boyunca uzandığını görürük. Lakin coğrafiyanın və tarixin ən maraqlı hadisələrindən biri anklavlar – tamamilə başqa bir tək dövlətin ərazisi ilə əhatə olunmuş müstəqil ölkələrdir. Bütün xarici sərhədləri yalnız bir qonşudan ibarət olan bu ölkələr öz suverenliyini, iqtisadiyyatını və gündəlik həyatını qoruyub saxlamaq üçün qeyri-adi mexanizmlər tətbiq edirlər.

Dünyada tam mənası ilə anklav olan cəmi 3 müstəqil dövlət var. Romanın mərkəzində yerləşən Vatikan tamamilə İtaliya ərazisi ilə əhatə olunmuş, cəmi 0.49 kvadrat kilometrlik sahəsi ilə dünyanın ən kiçik müstəqil dövlətidir. Katolik dünyasının ruhani mərkəzi olan bu anklav öz ordusu (İsveçrə qvardiyası), poçt xidməti, avtomobil nömrələri və radyo kanalları ilə fəaliyyət gösterir, iqtisadiyyatını isə turizm və ianələr hesabına formalaşdırır. Yine tamamilə İtaliya daxilində yerləşən San-Marino e.ə. 301-ci ildə qurulan dünyanın ən qədim respublikasıdır; pul vahidi kimi Avro işlətsə və hərbi müdafiəsini İtaliyaya həvalə etsə də, özünün xüsusi vergi rejimini və müstəqil diplomatik əlaqələrini qoruyur. Afrikanın cənubunda yerləşən Lesoto Krallığı isə tamamilə Cənubi Afrika Respublikası (CAR) ilə əhatə olunmuş 2 milyondan çox əhalisi olan dağlıq dövlətdir. Dəniz səviyyəsindən yüksəkdə yerləşdiyi üçün “Səma Krallığı” adlanan Lesoto öz valyutasını CAR randına sabitləyib, ən böyük gəlirini isə nəhəng su layihələri vasitəsilə Cənubi Afrikaya içməli su satmaqdan əldə edir.

Anklav ölkələrin xarici aləmə çıxışı, hava məkanı və tranzit keçidləri yalnız onları əhatə edən “yiyə” ölkənin razılığı ilə mümkündür. Böyük bir dövlətin daxilindəki bu kiçik ada-ölkələr beynəlxalq hüququn ən qeyri-adi nümunələri olaraq öz müstəqil kimliklərini qorumağa devam edirlər.