Stendhal sindromu nədir?

İncəsənət əsərlərinin gözəlliyindən huşunu itirən insanların qəribə psixoloji vəziyyəti

Faktum.az xəbər verir ki, incəsənətin insan ruhuna göstərdiyi güclü emosional təsir bəzən sadəcə estetik həzz çərçivəsini aşaraq fizioloji və psixoloji narahatlıqlara səbəb ola bilir. Psixologiyada Stendhal sindromu (və ya Florensiya sindromu) adlanan bu qeyri-adi vəziyyət, fərdin həddindən artıq gözəl, heyranedici və ya çoxlu sayda incəsənət əsəri ilə qarşılaşdığı an başgicəllənməsi, ürəkdöyünmənin kəskin artması, təngnəfəslik, çaşqınlıq və hatta huşunu itirmə ilə müşayiət olunan emosional şok halıdır. Bu fenomen ilk dəfə 1817-ci ildə məşhur fransız yazıçısı Stendhal tərəfindən İtaliyanın Florensiya şəhərindəki Müqəddəs Xaç Bazilikasını ziyarət edərkən yaşadığı dərin emosional sarsıntı nəticəsində təsvir edilmişdir.

İtalyan psixiatrı Qraziella Maqerini 1970-ci illərdə Florensiyada yerləşən Uffizi qalereyasını ziyarət edən yüzlərlə turistdə oxşar psixosomatik simptomları müşahidə edərək bu vəziyyəti rəsmi olaraq tibbi ədəbiyyata gətirmişdir. Müəllifin təhlillərinə görə, tarixi və estetik cəhətdən zəngin atmosfer, illərlə görmək arzusu ilə yaşanılan sənət əsəri ilə göz-gözə gəlmək və incəsənətin yaratdığı intensiv emosional yük beynin duyğu mərkəzlərində həddindən artıq yüklənməyə (overload) yol açır. Xüsusilə incəsənətə yüksək həssaslıqla yanaşan, dərin empatiya qabiliyyətinə malik insanlarda görünən bu sindrom, müvəqqəti xarakter daşısa da, insan psixikasının gözəllik qarşısındakı acizliyini və gücünü göstərən ən maraqlı nümunədir.