Qonşuluq münasibətlərinin hüquqi tənzimlənməsi: Qanun nə deyir?
Faktum.az xəbər verir ki, qonşuluq münasibətləri cəmiyyət həyatının ən gündəlik və vacib sahələrindən biri olsa da, zaman-zaman mülkiyyət hüquqları, səs-küy, tikinti və digər məsələlər zəminində tərəflər arasında mübahisələrə səbəb olur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi qonşuluq hüququnu və daşınmaz əmlak mülkiyyətçilərinin qarşılıqlı vəzifələrini xüsusi maddələrlə tənzimləyir.
Mülki Məcəllənin müddəalarına əsasən, qonşu torpaq sahəsinin və ya daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi digər qonşunun öz əmlakından istifadə etməsinə o şərtlə mane ola bilməz ki, bu istifadə onun mülkiyyətinə zərər vurmasın və ya dözülməz dərəcədə narahatlıq yaratmasın. Qanunvericilikdə “qonşuluq təsiri” anlayışı mövcuddur; bura səs-küy, tüstü, qaz, qoxu, vibrasiya və digər analoji təsirlər daxildir. Əgər bu təsirlər normal həddi aşmırsa və ya ərazinin xarakterinə uyğundursa, qonşu buna dözmək öhdəliyi daşıyır. Lakin normanı aşan və insan səhhətinə, yaxud əmlakına zərər vuran hal baş verdikdə, mülkiyyətçi bu təsirin aradan qaldırılmasını tələb edə bilər.
Çəkişmələrə ən çox səbəb olan səs-küy və gecə vaxtı sakitliyin pozulması məsələsi İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Qanunvericiliyə görə, mənzillərdə və ya yaşayış sahələrində müəyyən olunmuş vaxtlarda (xüsusilə saat 23:00-dan 07:00-dək) səs-küy salmaq, yüksək səslə musiqi dinləmək və ya təmir işləri aparmaq inzibati məsuliyyət yaradır və cərimə ilə nəticələnə bilər. Eyni zamanda, tikinti norma və qaydalarına əsasən, torpaq sahəsində tikinti aparılarkən qonşu sərhədindən saxlanılmalı olan məsafələr, pəncərələrin qonşu həyətə baxması və tikintinin qonşunun mənzilinə günəş işığının düşməsinə (insolyasiya) mane olmaması da hüquqi çərçivədə müəyyənləşdirilib.
Bununla yanaşı, torpaq sahələrinin sərhədində yerləşən ağaclar, kollar və axar suların istifadəsi də qanunla xüsusi tənzimlənir. Əgər ağacın budaqları və ya kökləri qonşunun torpaq sahəsinə keçərək onun əmlakından istifadəyə mane olursa, qonşu mülkiyyətçiyə xəbərdarlıq etdikdən sonra həmin budaqları kəsmək hüququna malikdir. Mübahisəli məsələlər ilkin mərhələdə tərəflər arasında razılaşma ilə, mümkün olmadıqda isə yerli icra hakimiyyəti, məhkəmə və ya hüquq-mühafizə orqanları vasitəsilə həll edilir.