Əlillik pensiyası, yoxsa əlillik müavinəti? Aradakı hüquqi və maliyyə fərqləri

Faktum.az xəbər verir ki, əlillik dərəcəsi təyin olunmuş vətəndaşların və onların ailə üzvlərinin sosial müdafiə sahəsində ən çox qarşılaşdığı suallardan biri onlara əlilliyə görə əmək pensiyasının, yoxsa sosial müavinətin təyin edilməsidir. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, hər iki ödəniş forması əlilliyi olan şəxslərin maddi təminatına yönəlsə də, onların təyin olunma şərtləri, hüquqi əsasları və maliyyə məbləğləri bir-birindən kəskin şəkildə fərqlənir.

Mütəxəssislərin 2026-cı ildə verdiyi təhlillərə görə, əlilliyə görə əmək pensiyası almaq üçün vətəndaşın rəsmi əmək fəaliyyəti və minimum sosial sığorta stajı (və ya toplanmış pensiya kapitalı) olmalıdır. Şəxsin sığorta stajı əlillik dərəcəsinin təyin edildiyi yaşa uyğun gəldikdə, ödəniş əmək pensiyası şəklində hesablanır və bu məbləğ fərdin topladığı sığorta kapitalından asılı olaraq dəyişir. Əgər şəxsin rəsmi iş stajı yoxdursa və ya tələb olunan sığorta kapitalı minimum həddə çatmırsa, bu halda şəxsə aylıq sosial müavinət təyin edilir. Müavinət məbləğləri fiksdir və dövlət tərəfindən müəyyən olunur. Hüquqşünaslar vurğulayırlar ki, eyni zamanda hem pensiya, hem de müavinət almaq mümkün olmasa da, hər iki hüquq yarandığı halda vətəndaş öz seçimi ilə məbləği daha yüksək olan ödəniş formasını seçmək hüququna malikdir.