Səhradakı nəhəng göz: Rişat strukturu və itirilmiş Atlantida əfsanəsi

Faktum.az xəbər verir ki, Mavritaniyanın qumlu səhrasında, Böyük Səhranın tam mərkəzində diametri təxminən 50 kilometr olan nəhəng bir halqavari relyef yerləşir.

“Rişat strukturu” və ya xalq arasında “Afrika Gözü” adlanan bu unikal geoloji quruluş o qədər nəhəngdir ki, Yerdə durarkən onun tam formasını seçmək imkansızdır. Bu geoloji möcüzə ilk dəfə 1960-cı illərdə kosmonavtlar tərəfindən orbitdən müşahidə olunub və kosmik gəmilər üçün Səhrada vizual yönləndirici nöqtəyə çevrilib.

Uzun illər boyunca alimlər bu strukturu nəhəng bir meteoritin Yerə çırpılması nəticəsində yaranan krater zənn edirdilər. Lakin aparılan geoloji tədqiqatlar relyefdə meteorit zərbəsinə dair xarakterik əlamətlərin olmadığını göstərdi. Müasir elmi nəzəriyyəyə görə, Rişat təxminən 100 milyon il əvvəl Yerin altından qalxan maqmanın təsiri ilə vulkanik bir qübbə kimi qabarmış, daha sonra isə əsrlərlə davam edən külək və su eroziyası nəticəsində çökmüş fərqli süxur təbəqələrindən ibarətdir. Lakin bu geoloji izah belə tədqiqatçıları tam tatmin etmir.

Məsələ burasındadır ki, “Afrika Gözü” antik filosof Platonun öz əsərlərində təsvir etdiyi itirilmiş Atlantida şəhəri ilə heyranedici dərəcədə üst-üstə düşür. Platon Atlantidanı məhz bir-birinin içində yerləşən su və torpaq halqalarından ibarət, şimalı dağlarla, cənubu dividesiz düzənliklə əhatə olunmuş, ölçüsü təxminən 127 stadiyaya (təxminən 23.5 km mərkəzi halqa) bərabər olan bir məkan kimi təsvir edirdi. Rişatın ölçüləri, ətrafındakı dağ silsilələri və qədim su eroziyası izləri bu ərazinin bir zamanlar bərəkətli okean sahili və ya çay şəbəkəsi olduğunu sübut edir.

Bundan əlavə, ərazidə tapılan duz təbəqələri və qədim dəniz çöküntüləri Səhranın bir vaxtlar su altında qaldığına işarə edir. “Afrika Gözü” geoloqlar üçün Yerin eroziya tarixinin canlı ensiklopediyası, alternatıv tarixçilər üçün isə bəşəriyyətin ən böyük sirri olan Atlantidanın unudulmuş izidir.