Müasir dünyada diqqətimiz ən baha satılan məhsuldur: Rəqəmsal əsrin gizli valyutası
Səhər oyanarkən ağlınıza gələn ilk fikir nə olur? Çox güman ki, düşünməyə macal tapmamış artıq əliniz telefona uzanır. Bildirişlər, instaqram lentindəki sonsuz sürüşdürmələr, gələn e-poçtlar və maraqlı YouTube videoları…
Fərqində olmadan, günün ilk 15 dəqiqəsini başqalarının yaratdığı məzmunlara qurban verirsiniz.
Bu gün neft, qızıl və ya daşınmaz əmlak ən qiymətli resurslar hesab olunmur. Müasir dünyanın ən baha satılan, uğrunda milyardlarla dollarlıq “müharibələrin”getdiyi ən qiymətli məhsul sizin diqqətinizdir.
“Əgər məhsula pul ödəmirsinizsə, məhsul siz özünüzsünüz”.
Sosial media şəbəkələri, axtarış motorları və video platformalarının əksəriyyəti pulsuzdur. Bəs heç düşünmüsünüzmü ki, bu nəhəng texnologiya şirkətləri pulsuz xidmət göstərərək necə dünyanın en zəngin korporasiyalarına çevrilirlər?
Cavab sadədir: Onlar sizə platforma təqdim edir, qarşılığında isə sizin zamanınızı və diqqətinizi alırlar. Toplanan bu diqqət isə sonradan reklamçılara milyardlara satılır. İqtisadçılar bu yeni nizama “Diqqət İqtisadiyyatı” (Attention Economy) adını verirlər. Sizin hər saniyəniz, ekrana baxdığınız hər an rəqəmsal bazarda pula çevrilir.
Dopamin tələsi.
Telefondakı “bəyənmə” (like) düyməsi, gələn hər yeni bildiriş səsi beynimizdə dopamin — həzz hormonu ifraz edir. Bu, qumar oyunlarındakı slot maşınlarının işləmə prinsipi ilə tamamilə eynidir. “Görəsən növbəti videoda nə var?” marağı bizi sonsuz bir asılılığa sürükləyir. Nəticədə daha vacib real işlərimizi təxirə salırıq.
Diqqətin oğurlanması bizdən nələri alır?
Müasir dünyada diqqətimizin davamlı olaraq parçalanması sadəcə vaxt itkisi deyil, həm də həyat keyfiyyətimizə böyük zərbədir.
Dərin fokuslanma qabiliyyətinin İtməsi: Artıq 15 dəqiqə diqqətimizi yayındırmadan kitab oxumaq və ya mürəkkəb bir işlə məşğul olmaq bizə işgəncə kimi gəlir.
Xroniki yorğunluq və stress.
Eyni anda onlarla fərqli məlumata (xəbərlər, trendlər, dramlar) məruz qalan beyin heç vaxt dincələ bilmir. Nəticədə, fiziki olaraq heç bir iş görməsək də, özümüzü tükənmiş hiss edirik.
“Mükəmməllik illüziyası”.
Başqalarının diqqətlə redaktə olunmuş “mükəmməl” həyatlarını izləmək bizdə öz həyatımıza qarşı narazılıq və depressiya yaradır.
Müasir dünyada ən böyük lüks və güc — istədiyi mövzuya istədiyi qədər fokuslana bilməkdir.
Bəs diqqəti nexə qorumalı?
Bunun üçün özünüzə rəqəmsal sərhədlər qoymalısınız:
Bildirişləri ciddi şəkildə azaldın: Telefonunuzda yalnız real insanlardan gələn mesajların bildirişlərini saxlayın. Tətbiqlərin sizi özünə çağırmasına icazə verməyin.
“İlk və son saat” qaydası: Günün ilk saatında və yatmazdan əvvəlki son saatda telefonla vidalaşın. Günə başqalarının fikirləri ilə deyil, öz beyninizin səssizliyi ilə başlayın.
Vaxtınızı qiymətləndirin: Hər hansı bir tətbiqdə vaxt keçirərkən özünüzə sual verin: “Bu video mənim üçün nə qədər önəmlidir
Unutmayın, vaxtı pulla almaq olmur.
Şəhla İlkay