Əsrlərin canlı tarixi: Filippinin son döyüşçü döyməçisi – 100 yaşlı Vanq-Od

Faktum.az xəbər verir ki, Filippinin şimalındakı Kalinga əyalətinin sıx meşələri və sarp dağları arasında yerləşən Buskalan kəndi, bəşəriyyətin ən qədim və mürəkkəb mənəvi ənənələrindən birinə ev sahibliyi edir. Bu kənddə yaşayan, yaşı 100-ü ötmüş Maria Oggay – daha çox tanınan adı ilə Vanq-Od (Whang-Od) – Kalinga qəbiləsinin qədim “Batek” (əl ilə vurulan traditional döymə) sənətini yaşadan sonuncu böyük ustad (“Mambabatok”) hesab olunur.
Qədim Kalinga Mədəniyyətində bədənə vurulan bu simvollar sadəcə bir bəzək əşyası və ya estetik seçim deyildi. Əsrlər boyu bu döymələr sosial statusun, igidliyin və ruhi mühafizənin canlı rəmzi olub. Keçmişdə qəbilənin kişi döyüşçüləri düşmənlərin başını kəsərək kəndə qayıtdıqda, onların göstərdiyi bu qəhrəmanlıq Vanq-Od və digər ustadlar tərəfindən bədənlərinə vurulan xüsusi sehrli simvollarla mükafatlandırılardı. Qadınlar üçün isə bu döymələr gözəllik, yetkinlik və nəsil artırma gücünün simvolu sayılırdı.
Vanq-Odun istifadə etdiyi texnika tamamilə ibtidai və təbiidir: pambıq ağacı tikanı, sitrus ağacının budağı, su və pomidor kollarının kökündən əldə edilən təbii kömür hisi. Heç bir müasir elektrik maşını olmadan, ağac çubuqla tikana vurularaq mürəkkəb dərinin dərinliklərinə yeridilir. Bu proses kifayət qədər ağrılı olsa da, vurulan hər bir simvol – ilan dərələri, qartal qanadları, nərdivanlar və ulduzlar – daşıyıcısını bədxah ruhlardan qoruyan sehrli bir zireh hesab olunur.
Qəbilə ənənəsinə görə, “Mambabatok” sənəti yalnız qan bağı olan şəxslərə ötürülə bilər, əks halda döymələrin sehrli gücünü itirəcəyinə və xəstəlik gətirəcəyinə inanılır. Heç vaxt ərə getməyən və övladı olmayan Vanq-Od bu qədim sənətin itməməsi üçün öz böyük qardaşı qızlarını təlimatlandıraraq sənətin varisliyini təmin edib.
Bu gün döyüşçülər dövrü geridə qalsa da, Vanq – Odun şöhrəti bütün dünyaya yayılıb. Dünyanın dörd bir tərəfindən minlərlə turist və tədqiqatçı bu yaşayan əfsanədən qədim simvolu bədənlərinə həkk etdirmək üçün saatlarla çətin dağ yollarını qət edərək Buskalan kəndinə axışır.
