1928-ci ilin tarixi dönüşü: Azərbaycanda latın qrafikalı yeni əlifbaya keçid qərarı

Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycanın mədəniyyət və maarif tarixində ən böyük inqilabi addımlardan biri olan “Yeni türk əlifbasının icbari və qəti olaraq tətbiq olunması” barədə tarixi qərar məhz 1928-ci ilin 21 iyul tarixində qəbul edilib.

Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Sovetinin imzaladığı bu qərarla ölkədə əsrlərdir istifadə olunan ərəb qrafikalı əlifbadan tamamilə imtina edilib və latın qrafikası əsaslı yeni əlifba yeganə dövlət əlifbası elan olunub. Asan oxunub-yazılan bu sistem sayəsində ölkədə kütləvi savadsızlığın aradan qaldırılması istiqamətində sürətli sıçrayış baş verib, qısa müddətdə minlərlə insan maariflənib və milli mətbuatın, nəşriyyatın inkişafı tamamilə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Lakin bu müstəqil mədəni tərəqqi Moskva rəhbərliyini narahat etdiyi üçün, cəmi 11 il sonra – 1939-cu ildə latın qrafikası sovet rejiminin təzyiqi ilə zorla kiril əlifbası ilə əvəzlənib, bununla da xalqın türk dünyası ilə mədəni bağları qəsdən qopardılıb.

Bu tarixi qərar Azərbaycan xalqının hələ sovet repressiyalarından əvvəl də modernləşməyə, qabaqcıl dünya mədəniyyətinə və öz milli köklərinə inteqrasiya etməyə necə böyük canatımı olduğunu göstərən ən mühüm sənədlərdən biridir. Faktum.az olaraq, milli kimliyimizin və yazı mədəniyyətimizin formalaşmasında müstəsna rolu olan bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini oxucularımıza qürurla təqdim edirik.