Rəqəmsal yaddaş pozğunluğu: Şəkil çəkmək xatirələrimizi necə silir?

Faktum.az xəbər verir ki, müasir dövrdə konsertlərdə, gəzintilərdə və ya ailə məclislərində hər kəsin əlində telefon görmək adi hala çevrilib. Anı əbədiləşdirmək, sonra xatırlamaq və ya sosial şəbəkələrdə paylaşmaq istəyi bəşəriyyətin ən böyük rəqəmsal vərdişidir. Lakin psixoloqlar və neyroelm mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər: Anı fotolentə almaq həvəsi əslində həmin anın yaddaşımızdan silinməsinə səbəb olur.

Psixologiyada bu fenomen “Fotoqraf çəkmə effekti” (Photo-Taking Impairment Effect) adlanır. Fəaliyyəti tədqiq edən alimlər müəyyən ediblər ki, insan bir obyekti və ya hadisəni kamera obyektivindən izləyib şəkildə həkk etdikdə, beyin həmin məlumatı yadda saxlamaq məsuliyyətini telefonun yaddaşına ötürür. Elm adamları buna “rəqəmsal informasiya boşaltması” deyirlər. Beyin “Bu informasiya artıq təhlükəsiz yerdə kadr şəklində saxlanıldı” mesajını alır və detalları (rəngləri, hissləri, səs və atmosferi) dərin yaddaşa köçürməkdən imtina edir.

Nəticədə, kameraya çəkdiyimiz anları çəkmədiyimiz anlara nəzərən daha zəif və səthi xatırlayırıq. Biz obyektivə fokuslanarkən vizual təcrübəni yaşamaqdan çox, texniki prosesə (bucağı seçmək, işığı tənzimləmək, paylaşımı düşünmək) vaxt ayırırıq. Rəqəmsal dövrün bu gizli tələsi insanı canlı şahid olmaqdan ayırıb müşahidəçiyə çevirir. Anı rəqəmsal qalereyaya həkk etməyə çalışarkən, əslində onu öz yaddaşımızdan silirik.