Qubadlının yeni inkişaf tarixi başlanıb
Qubadlının yeni inkişaf tarixi başlanıb
Qubadlı Azərbaycanın qədim tarixə, zəngin mədəni irsə və böyük iqtisadi potensiala malik rayonlarından biridir. Əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii sərvətləri, münbit torpaqları, su ehtiyatları və əməksevər əhalisi ilə seçilən bu diyar uzun illər ərzində ölkəmizin sosial-iqtisadi həyatında mühüm yer tutmuşdur. Lakin 1993-cü il avqustun 31-də Qubadlı rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi rayonun dinc həyatına ağır zərbə vurmuş, əhalinin doğma yurdlarından məcburi köçkün düşməsinə, yaşayış məntəqələrinin, sosial obyektlərin və iqtisadi infrastrukturun dağıdılmasına səbəb olmuşdur. Qubadlı sakinləri uzun illər doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidi ilə yaşamış, öz evlərinə, kəndlərinə və şəhərlərinə qovuşacaqları günü səbirsizliklə gözləmişlər. Azərbaycan xalqının tarixi ədalətin bərpası uğrunda apardığı mübarizə 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan möhtəşəm Zəfərlə yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi istiqamətində mühüm uğurlar əldə etmiş, 2020-ci il oktyabrın 25-də Qubadlı şəhəri azadlığına qovuşmuşdur. Bu tarixi hadisə yalnız ərazi bütövlüyümüzün bərpası baxımından deyil, həm də Qubadlının gələcək inkişafının, yenidən qurulmasının və əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının başlanğıcı kimi böyük əhəmiyyət daşıyır. Məhz bu gündən etibarən Qubadlının tarixində yeni səhifə açılmış, işğalın ağır nəticələrinin aradan qaldırılması və rayonun müasir tələblərə uyğun şəkildə dirçəldilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlərə başlanılmışdır. Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpası, təhlükəsiz yaşayış şəraitinin yaradılması, iqtisadi fəaliyyətin canlandırılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına ləyaqətli qayıdışının təmin edilməsidir. Bu baxımdan Qubadlıda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri Böyük Qayıdış proqramının mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ilk növbədə təhlükəsizlik məsələlərinin həlli, ərazilərin minalardan təmizlənməsi, yolların və mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin yenidən qurulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki insanların doğma torpaqlarına qayıdışı yalnız yaşayış evlərinin tikilməsi ilə məhdudlaşmır; bunun üçün dayanıqlı infrastruktur, elektrik enerjisi, içməli su, qaz, rabitə, təhsil, səhiyyə və digər zəruri xidmətlər də təmin edilməlidir. Qubadlıda aparılan quruculuq işləri məhz bu tələblər nəzərə alınmaqla həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edildikdən sonra rayona etdiyi səfərlər, görülən işlərlə yerində tanış olması və müvafiq tapşırıqlar verməsi Qubadlının inkişafına dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin bariz nümunəsidir. 2021-ci il oktyabrın 25-də Qubadlıya səfər çərçivəsində 110/35/10 kilovoltluq “Qubadlı” yarımstansiyasının açılışı rayonun enerji təminatının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm hadisə olmuşdur. Elektrik enerjisi infrastrukturunun bərpası gələcək yaşayış məntəqələrinin, sənaye və kənd təsərrüfatı obyektlərinin fəaliyyət göstərməsi üçün əsas şərtlərdən biridir. Bununla yanaşı, nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, avtomobil yollarının tikintisi və yenilənməsi Qubadlının digər rayonlarla əlaqələrinin gücləndirilməsinə, insanların rahat hərəkətinə və iqtisadi dövriyyənin inkişafına xidmət edir. Qubadlı şəhərinin və kəndlərinin yenidən qurulması yalnız keçmişdə mövcud olmuş yaşayış məkanlarının bərpası deyil, həm də daha müasir, rahat və davamlı yaşayış mühitinin yaradılması deməkdir. 2023-cü il mayın 4-də Qubadlı şəhərində ilk yaşayış məhəlləsinin, inzibati binanın, 600 şagird yerlik tam orta məktəbin və 91 çarpayılıq Mərkəzi Xəstəxananın, eləcə də Xanlıq, Mahruzlu və Zilanlı kəndlərində quruculuq layihələrinin təməlinin qoyulması rayonun gələcək inkişafı üçün mühüm mərhələ olmuşdur. Bu layihələr şəhər həyatının əsas sahələrinin kompleks şəkildə bərpasına, əhalinin gündəlik ehtiyaclarının qarşılanmasına və uzunmüddətli məskunlaşma üçün zəruri şəraitin yaradılmasına yönəlib. Qubadlı şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planın 2025-ci il sentyabrın 9-da təsdiq edilməsi isə rayonun gələcək inkişafının sistemli və planlı şəkildə həyata keçirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Baş plan şəhərin ərazi inkişafı, yaşayış məhəllələrinin formalaşdırılması, sosial obyektlərin yerləşdirilməsi və mühəndis infrastrukturu üzrə uzunmüddətli istiqamətləri müəyyənləşdirir. Bu yanaşma Qubadlının gələcəkdə müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun inkişaf etməsinə, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadəyə və əhalinin yaşayış keyfiyyətinin yüksəldilməsinə imkan yaradacaqdır. 2026-cı ildə Qubadlı şəhərində ilk yaşayış məhəlləsinin tikintisinə başlanılması bərpa prosesinin real nəticələrini nümayiş etdirən əlamətdar hadisələrdən biridir. Layihəyə əsasən, 3,34 hektar ərazidə 21 yaşayış binasının və ümumilikdə 176 mənzilin inşası nəzərdə tutulur. Bu məhəllə gələcək şəhər mühitinin formalaşması, yaşayış fondunun yaradılması və əhalinin mərhələli şəkildə doğma torpaqlarına qayıdışı üçün mühüm əsas olacaqdır. Rayonun kəndlərində də genişmiqyaslı işlər aparılır. Mahruzlu kəndində 197 hektarlıq layihə ərazisi müəyyənləşdirilmiş, birinci mərhələdə 40 hektar sahədə 190 fərdi evin tikintisi planlaşdırılmışdır. Zilanlı kəndində isə 180 hektarlıq layihə ərazisi üzrə yenidənqurma işləri nəzərdə tutulur və birinci mərhələdə 159 evin inşası planlaşdırılıb. Bu layihələr kəndlərin yaşayış potensialının bərpası, ailələrin doğma torpaqlarına qayıtması və kənd həyatının yenidən canlanması baxımından əhəmiyyətlidir. Qubadlının inkişaf perspektivləri yalnız yaşayış və sosial infrastrukturun qurulması ilə məhdudlaşmır. Rayonun kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, bağçılıq və digər iqtisadi fəaliyyət sahələrinin inkişafı üçün də geniş imkanlar mövcuddur. İşğaldan əvvəl əhali burada taxılçılıq, üzümçülük, tütünçülük, bostançılıq və heyvandarlıqla məşğul olurdu. Torpaq və su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, müasir kənd təsərrüfatı texnologiyalarının tətbiqi, məhsulların daşınması və satış imkanlarının genişləndirilməsi gələcəkdə rayonun iqtisadi həyatının canlanmasına töhfə verə bilər. Bununla yanaşı, yeni iş yerlərinin yaradılması, sahibkarlığın təşviqi, peşə hazırlığının təşkili və gənclərin məşğulluğunun təmin olunması Qubadlının davamlı inkişafı üçün vacib şərtlərdəndir. Rayonun dirçəlişi həm də onun tarixi-mədəni irsinin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərinin yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi ilə sıx bağlıdır. Doğma torpaqlara qayıdış insanların yalnız yaşayış ünvanlarının dəyişməsi deyil, həm də ailə ənənələrinin, ictimai münasibətlərin və yerli mədəni həyatın yenidən bərpasıdır. Qubadlının gələcək inkişafında təhsil və səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığı, mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti, gənclərin təşəbbüslərinin dəstəklənməsi və ictimai həyatın canlandırılması xüsusi rol oynayacaqdır. Bütün bu istiqamətlər bir-birini tamamlayaraq rayonun uzunmüddətli inkişafına zəmin yaradır. Beləliklə, Qubadlının yeni inkişaf tarixi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə başlanan, dövlətin məqsədyönlü siyasəti, xalqın iradəsi və quruculuq əzmi ilə davam edən mühüm tarixi mərhələdir. Bu gün rayonda həyata keçirilən layihələr gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının tərkib hissəsidir. Qubadlı şəhərinin və kəndlərinin yenidən qurulması, infrastrukturun bərpası, iqtisadi potensialın hərəkətə gətirilməsi və Böyük Qayıdışın təmin edilməsi qarşıdakı illərdə rayonun həyatında əsas dəyişiklikləri müəyyən edəcəkdir. Qubadlının dirçəlişi Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşına, doğma torpağa bağlılığına və dövlətimizin gücünə əsaslanan böyük quruculuq prosesidir. Vaxtilə işğalın ağır nəticələri ilə üzləşmiş bu diyar indi yenidən qurulur, gələcək nəsillər üçün müasir yaşayış məkanı kimi formalaşır. Qubadlının yeni inkişaf tarixi artıq başlanıb və bu tarix azadlıq, quruculuq, doğma yurda qayıdış və davamlı tərəqqi ideyaları ilə yazılır.
Cəvahir Murtuzayeva – Zərdab Gənclər evi, Psixoloq