Pakistan dağlarında qədim çoxallahlılıq
Müəmmalı Kalvaş (Kalaş) xalqı və onların şaman ritualları
Faktum.az xəbər verir ki, Pakistanın şimal-qərbində, Hindukuş dağlarının dərinliklərində, İslam və Xristianlıq kimi səmavi dinlərin əhatəsində tamamilə fərqli bir mədəniyyət adası yaşayır. Ətrafdakı digər xalqlardan xarici görünüşləri – sarışın saçları, mavi və yaşıl gözləri ilə kəskin şəkildə seçilən Kalvaş (Kalaş) xalqı, XXI əsrdə belə öz qədim çoxallahlı şaman inanclarını və unikal rituallarını qoruyub saxlayır.
Kalaşların mənşəyi barədə ən yayğın əfsanə onların Böyük İsgəndərin Hindistan yürüşü zamanı bu dağlarda qalmış makedoniyalı əsgərlərin nəslindən gəldiyini iddia edir. Genetik araşdırmalar bu nəzəriyyəni tam təsdiqləməsə də, onların regiondakı digər xalqlardan tamamilə fərqli Avropoid genetik koduna və qədim hind-avropa dilinə malik olduqlarını göstərir.
Kalaş mədəniyyətinin təməlini onların təbiətlə, ruhlarla və çoxsaylı tanrılarla ünsiyyətə əsaslanan şamanist inancı təşkil edir. İcmada məbəd və ya müqəddəs kitab anlayışı yoxdur; rituallar açıq havada, dağ başında yerləşən qurbangahlarda şamanlar (dehar) tərəfindən həyata keçirilir. Şamanlar qeybdən xəbər vermək, ruhlarla əlaqə saxlamaq və icmanı bəlalardan qorumaq üçün xüsusi trans vəziyyətinə keçirlər.
Kalaşların həyatı təmiz (onjesta) və natəmiz (pragata) anlayışları üzərində qurulub. Dağlar, keçilər və kişilər müqəddəs hesab edildiyi halda, qadınlar xüsusilə doğuş və menstruasiya dövründə “pragata” sayılır və bu zaman “Bashali” adlı xüsusi icma evlərində yaşayırlar.
İcmanın ən mühüm festivalı hər il dekabr ayında qeyd olunan “Chowmos” festivalıdır. Bu festival zamanı keçilər qurban kəsilir, kişilər və qadınlar xüsusi geyimlərdə, rənglər içində tonqal ətrafında günlərlə rəqs edərək günəşin geri dönməsini və yeni ilin gəlişini qeyd edirlər. Qadınların üzlərindəki döymələr və geyindikləri əl işi olan rəngarəng başqalıqlar onların kimliyinin ən vacib simvoludur.
Ətrafdakı sərt sosial və dini təzyiqlərə, azalan əhali sayına (təxminən 3-4 min nəfər) baxmayaraq, Kalaşlar öz qədim adətlərindən, spirtli içki hazırlamaq ənənələrindən və şaman rituallarından imtina etmir, bəşəriyyətin canlı arxeoloji irsi kimi yaşamağa davam edirlər.