İşdən haqsız azad olunma

Faktum.az xəbər verir ki, əmək münasibətlərində işçilərin ən çox hüquqi pozuntu ilə üzləşdiyi məqamlardan biri əmək müqaviləsinə xitam verilməsi prosesidir. Bəzi hallarda işəgötürənlər qanunvericiliyin tələblərini pozaraq işçiləri əsassız yerə işdən azad edir və ya onların qanuni hüquqlarını təmin etmirlər. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, işdən azad olunma zamanı hər bir işçinin bilməli olduğu 5 vacib hüquq mövcuddur.

İlk növbədə, işçinin əsas hüquqlarından biri işdən azad olunma barədə rəsmi və əvvəlcədən xəbərdar edilməkdir. İşəgötürən müəssisənin ləğvi və ya ştatların ixtisarı zamanı işçini iş stajından asılı olaraq azı 2-9 həftə əvvəl yazılı şəkildə xəbərdar etməlidir. İkinci vacib məqam müavinət və son haqq-hesabın ödənilməsidir. Müqaviləyə xitam verilən gün işçiyə istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya və ixtisar halları üçün nəzərdə tutulmuş işdənçıxarma müavinəti tam şəkildə ödənilməlidir. Üçüncüsü, işçinin əsaslandırılmamış əmrdən imtina etmək və ya ona qarşı iddia qaldırmaq hüququ var. Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi haqqında əmrdə Məcəllənin dəqiq maddəsi və işdən çıxarılmanın hüquqi əsası dürüst göstərilməlidir.

Bundan əlavə, dördüncü hüquq kimi bəzi kateqoriyadan olan işçilərin işdə saxlanılmasına üstünlük verilməsini qeyd etmək olar. Ştat ixtisarı zamanı yüksək ixtisaslı, ailədə tək ödəyici olan, xüsusi sosial statusa malik (məsələn, müharibə iştirakçıları) işçilərin işdə qalmaq üstünlüyü var, hamilə və ya 3 yaşınadək uşağı olan qadınların isə müəyyən istisnalar xaricində işdən çıxarılması ümumiyyətlə qadağandır. Beşinci və ən mühüm hüquq isə haqsız işdən çıxarıldıqda məhkəməyə müraciət etməkdir.

İşçi xitam əmrini aldığı gündən etibarən 1 ay ərzində məhkəməyə müraciət edərək işə bərpa olunmasını, buraxılmış iş günləri üçün əməkhaqqının ödənilməsini və dəymiş mənəvi ziyanın əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər.