İctimai Nöqsanların Satirik Güzgüsü: Felyeton

Faktum.az xəbər verir ki, felyeton (fransızca feuilleton – “yarpaqcıq”, “vərəq“) – mətbuatda və publisistikada ictimai-siyasi hayatın nöqsanlarını, mənfi təzahürləri, bəzi fərdlərin və ya qurumların yanlış əməllərini satira, yumor və kəskin tənqid yolu ilə ifşa edən kiçik həcmli bedii-publisistik yazı janrıdır. Bədii təfəkkürlə real faktların sintezindən yaranan bu janr cəmiyyətdəki qüsurları satirik boyalarla qabardaraq oxucuda həm gülüş, həm də analitik düşüncə yaratmaq maqsədi güdür.

XIX əsrin əvvəllərində Fransa mətbuatında qəzetlərin aşağı hissəsində (“feilleton” adlanan xüsusi zolaqda) teatr retsenziyaları və yüngül xarakterli yazılar kimi formalaşan bu janr zamanla kəskin sosial-siyasi məmun kəsb etməyə başlamışdır. Felyetonun başqa publisistik janrlardan ana fərqi onun konkret, real faktlara söykənməsi, lakin bu faktları bədii dil, kinayə, ironiya, sarkazm və mübaliğə (hiperbola) vasitəsilə təqdim etməsidir.

Azərbaycan publisistika və ədəbiyyat tarixində felyeton janrı xüsusi inkişaf yolu keçmişdir. XX əsrin əvvəllərində Cəlil Məmmədquluzadə və onun rəhbərlik etdiyi “Molla Nəsrəddin” jurnalı felyetonu cəmiyyətin maariflənməsi, xurafat və cəhalətlə mücadele üçün ən kəsərli silaha çevirmişdir. Ömər Faiq Nemanzadə, Əli Nəzmi, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev kimi qələm sahibləri felyeton janrının milli mətbuatımızda qızıl dövrünü yaratmışlar. Müasir dövrdə də felyeton sosial nöqsanları operativ şəkildə işıqlandıran mühüm media aləti kimi öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.