Gecikmə adət, yoxsa psixoloji vəziyyətdir?

Xroniki bəhanələrin arxasındakı real səbəblər

Faktum.az xəbər verir ki, cəmiyyətdə xroniki gecikmə adətən tənbəllik, mənfəətsizlik və ya məsuliyyətsizlik kimi qiymətləndirilsə də, psixoloji tədqiqatlar bu davranışın daha dərin neyroloji və emosional köklərə dayandığını göstərir. Elm dünyasında həmişə gecikən insanların bu vərdişi şəxsi intizamsızlıqdan daha çox, beyin funksiyaları və zamanı qavrama tərzi ilə əlaqələndirilir.

Bu davranışın arxasında dayanan ən böyük amillərdən biri insanların bir işi başa çatdırmaq üçün lazım olan vaxtı olduğundan dəfələrlə az qiymətləndirməsi meyli olan “Planlaşdırma Yalanı”dır (Planning Fallacy); bu şəxslər tıxac, hazırlıq və ya gözlənilməz ləngimələri nəzərə almadan yalnız ideal ssenariyə uyğun hesablamalar aparırlar.

Digər tərəfdən, Diqqət Əksikliyi və Hiperaktivlik Pozuntusu (ADHD) olan fərdlərdə zamanın necə keçdiyini hiss etməyə mane olan “zaman korluğu” (time blindness) halı tez-tez müşahidə olunur. Təzadlı görünsə də, mükəmməllikçilik (perfeksionizm) meyilləri də gecikməyə yol açır, çünki bu insanlar bir işi tam hazır etmədən evdən çıxmaq istəmir və “son bir işi də bitirim” düşüncəsi ilə vaxt tələsinə düşürlər.

Həmçinin bəzi insanlarda vaxtından əvvəl çatıb gözləmə qorxusu və ya son dəqiqədə bir yerə çataraq adrenali hiss etmək asılılığı xroniki ləngimələrin əsas psixoloji baisinə çevrilir.