Böyüyən şəhərlər, artan qiymətlər və təxirə salınan arzular
Mənzil kirayəsi və gənclərin müstəqil həyata başlamaq çətinliyi
Faktum.az xəbər verir ki, müasir dövrdə gənclərin müstəqil fərd kimi formalaşması, öz ayaqları üzerinde dayanması və ailə qurması prosesi əvvəlki nəsillərlə müqayisədə kifayət qədər mürəkkəbləşib. Bu çətinliyin mərkəzində duran ən böyük sosial-iqtisadi faktorlardan biri isə sürətlə artan mənzil kirayəsi qiymətləri və daşınmaz əmlak bazarındakı əlçatmazlıqdır. Ali təhsilini bitirib əmək bazarına yeni qədəm qoyan gənc kadrların aldığı başlangıc əməkhaqqı ilə böyük şəhərlərdəki kirayə qiymətləri arasındakı ciddi uyğunsuzluq, gəncləri uzun illər valideynləri ilə yaşamağa və müstəqil həyat planlarını təxirə salmağa məcbur edir.
İqtisadi şərtlərin yaraddığı bu təzyiq xüsusilə ailə qurma yaşına və evlilik statistikasına birbaşa təsir göstərir. Əvvəlki illərdə gənclər daha tez yaşda ailə həyatı qura bilirdilərsə, müasir dövrdə nikah yaşı həm oğlanlar, həm də qızlar arasında gözəçarpan dərəcədə yüksəlib. Yeni bir ailənin təməlini qoymaq üçün təkcə toy xərcləri deyil, ən başlıcası yaşayış yerinin təmin olunması tələb olunur. İpoteka kreditlərinin ilkin ödəniş məbləğlərinin yüksək olması və ya kirayə mənzil haqqının aylıq büdcənin böyük hissəsini (bəzən 50-70%-ni) mənimsəməsi gənclərdə gələcəyə dair finansal qeyri-müəyyənlik və psixoloji narahatlıq yaradır. Nəticədə, gənclər maliyyə sabitliyi qazanana qədər evliliyi və övlad sahibi olmağı illərlə təxirə salırlar.
Bu vəziyyət sadəcə fərdi çətinlik deyil, həm də köklü demoqrafik və sosial nəticələrə yol açan bir fenomendir. Müstəqil evin olmaması gənclərin özünüşüurunun, qərarvermə bacarığının və məsuliyyət hissinin inkişafını ləngidir. Eyni zamanda, evlilik yaşının gecikməsi ölkə üzrə doğum göstəricilərinə və əhalinin yaş tərkibinin dəyişməsinə təsir edir. Mənzil kirayəsi bazarında tənzimləmələrin olmaması, gənclər üçün güzəştli sosial-kirayə və ya əlçatan ipoteka mexanizmlərinin genişləndirilməməsi bu sosial-iqtisadi gərginliyin dərinləşməsinə şərait yaradır. Gənclərin müstəqil həyata addım atmasını asanlaşdırmaq yalnız onların fərdi rifahı üçün deyil, cəmiyyətin və demoqrafiyanın sağlam gələcəyi üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır.