Beynəlxalq Kəkələmə Mövzusunda Maarifləndirmə Günü
Faktum.az xəbər verir ki, ünsiyyət insanın cəmiyyət içində var olmasının, düşüncələrini, duyğularını və arzularını ifadə etməsinin ən təbii və əsas vasitəsidir. Lakin dünyada yüz milyonlarla, Azərbaycanda isə minlərlə insan üçün bir cümləni tamamlamaq və ya sadəcə öz adını söyləmək böyük bir psixoloji gərginlik və həyəcanla müşayiət olunur. Hər il oktyabrın 22-də dünya miqyasında qeyd olunan Beynəlxalq Kəkələmə Mövzusunda Maarifləndirmə Günü (International Stuttering Awareness Day) bizi nitq axınının ritmindən ziyadə, sözlərin arxasındakı insana və onun daxili aləminə diqqət yetirməyə çağırır.
Kəkələmə – nitqin ritm, tempo və səlisliyinin gözlənilmədən tutulmalar, səslərin və ya hecaların təkrarı və uzadılması ilə pozulması ilə xarakterizə olunan mürəkkəb neyro-fizioloji və psixoloji vəziyyətdir. Elm sübut edir ki, kəkələmə nə intellektual əskiklikdir, nə də xarakter zəifliyi. O, beynin dili emal edən və nitq əzələlərini idarə edən neyron şəbəkələrindəki fərqliliklərdən irəli gəlir. Lakin buna baxmayaraq, kəkələyən şəxslərin qarşılaşdığı ən böyük maneə fizioloji tutulmalardan daha çox, cəmiyyətin onlara qarşı sərgilədiyi yanlış münasibət və anlayışsızlıqdır.
Sosioloji baxımdan müasir cəmiyyət sürət və mükəmməllik üzərində qurulub. Tez danışmaq, sözü kəsmək və fikri dərhal tamamlamaq gündəlik ünsiyyət vərdişimizə çevrilib. Bu mühitdə kəkələyən fərdlər tez-tez məktəbdə, iş yerində və ya sosial mühitdə səbrsizliklə, gülüşlə və ya acıqla qarşılaşırlar. Çox vaxt qarşı tərəf “kömək etmək” məqsədilə kəkələyən şəxsin cümləsini onun əvəzinə tamamlayır, bu isə əslində həmin şəxsdə özünəqapanma, özgüvən əskikliyi vən sosial xof (sosial anksiyete) yaradır. Nəticədə insan özünü cəmiyyətdən təcrid edir, potensialını realizə edə bilmir.
Əslində, kəkələyən insanlara dəstək olmaq üçün xüsusi tibbi və ya elmi biliklərə ehtiyac yoxdur; bunun üçün sadəcə empatik dinləmə mədəniyyəti kifayətdir.
Empatik dinləmə – həmsöhbətin söhbətini kəsmədən, cümləsini tamamlamağa tələsmədən, səbrlə və göz kontaktını kəsmədən onu dinləmək bacarığıdır. İnsana sözünü rahatlıqla çatdırması üçün zaman tanımaq ona “sənin fikrin və varlığın bizim üçün dəyərlidir” mesajını verir.
22 Oktyabr Beynəlxalq Kəkələmə Günü xatırladır ki, dil sadəcə səslərin ardıcıllığı değildir; dil – ruhun ifadəsidir. Cəmiyyət olaraq fərqliliklərə hörmətlə yanaşmağı, səbrlə dinləməyi və hər bir fərdin səsini eşitməyi öyrəndiyimiz zaman daha humanist və inklüziv bir dünya qura bilərik.