Alov üzərində gəzmək (Anastenariya) ritualı

Yunanıstan və Bolqarıstanda köz üzərində rəqs edən insanların psixoloji və fiziki fenomeni

Faktum.az xəbər verir ki, Yunanıstanın şimalında və Bolqarıstanın cənub-şərqində əsrlər boyu qorunub saxlanılan Anastenariya (Anastenaria) ritualı insan bədəninin fiziki və psixoloji imkanlarının sərhədlərini zorlayan ən müəmmalı xalq adətlərindən biridir. Hər il may ayında Müqəddəs Konstantin və Yelena gününə həsr olunan bu bayram zamanı iştirakçılar tonqal qalayır, ardınca isə alovlu közlərin üzərində ayaqyalın rəqs edirlər. Ən təəccüblü məqam isə od üzərində gəzən insanların dabanlarında heç bir yanıq izinin qalmaması və onların heç bir ağrı hiss etməmələridir.

Bu ritualın mənşəyi XIII əsrdə Kosti kəndində yerləşən Müqəddəs Konstantin kilsəsində baş vermiş yanğın əfsanəsinə dayanır. Rəvayətə görə, kəndlilər kilsədən müqəddəslərin ikonalarını xilas etmək üçün alovun içinə atılmış və ilahi qüvvə sayəsində xəsarət almadan geri dönmüşlər. Həmin gündən etibarən icma üzvləri ikonaları əllərində tutaraq, ənənəvi musiqi və nağara sədaları altında trans vəziyyətinə keçir və qızmar közlərin üzərində addımlayırlar. Православ kilsəsi uzun illər bu adəti bütpərəstlik qalığı hesab edərək qadağan etməyə çalışsa da, yerli əhali bu pərəstiş ritulunu günümüzədək yaşada bilmişdir.

Elm adamları və psixoloqlar Anastenariya fenomenini həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan izah edirlər. Fiziki tərəfdən, közün istilik keçiriciliyinin aşağı olması, rəqs edənlərin ayaqlarının yerlə təmas müddətinin milisaniyələr çərçivəsində qalması və kül təbəqəsinin izolyasiya rolu oynaması yanıqların qarşısını alır. Psixoloji baxımdan isə kollektiv trans, ritmik musiqi və dərin inanc insan beynində endorfin və daxili ağrıkəsici maddələrin ifrazını kəskin artırır. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, Anastenariya sadəce bir şou değil, insan iradəsinin və inancın fiziki bədən üzərindəki mütləq hakimiyyətini göstərən unikal etnomaqnit fenomendir.