Kilid və Mismar Sehrinin Sirri
Xalq İnanclarında Qədim Magiya və Psixoloji Təsirlər
Faktum.az xəbər verir ki, əsrlər boyu insanlıq bilinməyənə qarşı hər zaman maraq və qorxu qarışıq bir münasibət bəsləyib. Qədim inanclarda, ezoterik praktikalarda və mifologiyada təbiət qüvvələrini, eləcə də insan iradəsini idarə etmək üçün müxtəlif mistik üsullardan istifadə olunub. Xalq arasında geniş yayılmış və ən çox sirr pərdəsinə bürünmüş rituallardan biri də məhz kilid və mismar vasitəsilə edilən cadu və inanclardır. Poeziyada, folklorqrafiyada və tarixi tədqiqatlarda tez-tez rast gəlinən bu simvolların arxasında dərin mənalar və insan psixologiyasına güclü təsirlər dayanır. Magiyada və xalq inanclarında kilid əsasən hər hansı bir şeyi təcrid etmək, açılmasını və ya daxil olunmasını əngəlləmək, yəni “bağlamaq” və ya “qorumaq” məqsədilə istifadə olunur. Bəzən kiminsə bəxtini, qismətini, dilini və ya uğurunu bağlamaq üçün kiliddən istifadə olunduğuna inanılır və kilid bağlanıb açarı suya atıldıqda həmin vəziyyətin heç vaxt geri qaytarılmayacağı düşünülür. Əksinə, bəzi qədim ənənələrdə evə zərər gəlməməsi, pis gözlərdən və ya oğrulardan qorunmaq üçün qapılara açıq və ya bağlı kilidlər asılması adəti də mövcud olmuşdur.
Digər tərəfdən, magik praktikalarda mismar sabitlik, güc, təzyiq və maneə simvolu kimi çıxış edir. Dəmirin özü qədim dövrlərdən bəri ruhları və pis qüvvələri qovan bir element hesab olunduğu üçün mismar rituallarında həmişə xüsusi yer tutub. İnanclara görə, mismar hədəfə vurulduğu yeri “sabitləyir”, yəni mənfi enerjinin bir yerdə qalması və ya düşmənin təsirinin “basdırılması” üçün istifadə edilir. Eyni zamanda, qədim evlərin astanalarına və ya kandarlarına mismar çalınması həmin evə pis qüvvələrin və ya pis niyyətli insanların girə bilməyəcəyinə dair inancdan qaynaqlanırdı.
Elmi yanaşma baxımından isə kilid və mismar kimi fiziki obyektlərlə edilən caduların real fiziki təsiri yoxdur, lakin onların insan psixologiyasına göstərdiyi təsir olduqca güclüdür. Əgər bir insan kimsənin ona bu vasitələrlə cadu etdiyinə inanarsa, onda daimi stress, təşviş və qorxu yaranır ki, bu da tibbdə mənfi gözləntinin insanı məhv etməsi, yəni “Nocebo effekti” adlanır. İnsan özü özünü “bağlanmış” hiss edərək uğursuzluqlara düçar olur. Əksinə, qorunmaq üçün edilən rituallar isə insana daxili rahatlıq və psixoloji güc verərək həyatda daha inamlı addımlar atmasına kömək edir. Nəticə etibarilə, kilid və mismar mifologiyada insanın naməlum qorxularını idarə etmək, həyatdakı maneələrə fiziki forma vermək cəhdindən başqa bir şey deyil və müasir dünyada bu cür inanclar daha çox keçmişin mistik adətləri kimi qalmaqdadır.