Xanın Qızı Və Səhrada Qalan Poeziya

Xurşidbanu Natəvanın Yaradıcılığındakı Dram Və Zəriflik

Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycan poeziyasının incəsi, Qarabağ xanlığının son varisi Xurşidbanu Natəvan təkcə zadəgan mənşəyi ilə deyil, həm də dərin dramla yoğrulmuş zərif lirikası ilə ədəbiyyat tariximizdə silinməz iz qoymuşdur. Şuşanın əsrarəngiz təbiətində boy başa çatan “Xan qızı”, həyatının təlatümlərinə, şəxsi faciələrinə və itkilərinə baxmayaraq, qələmini yerə qoymamış, kədərini sənətin ən yüksək zirvəsinə ucaltmışdır.

Natəvanın yaradıcılığı klassik qəzəl ənənələrinin ən parlaq nümunələrindən hesab olunur. Xüsusilə gənc yaşda vəfat edən oğlu Mirabbasın itkisindən sonra qələmə aldığı “Ağlaram”, “Olaydı”, “Getmə” kimi məşhur qəzəlləri ana kədərinin, çarəsizliyin və sonsuz sevgini poetik təcəssümüdür. Onun poeziyası həm dərin hüznü, həm də yüksək estetik zövqü özündə birləşdirir.

Natəvanın milli mədəniyyətimizə bəxş etdiyi ən böyük töhfələrdən biri Şuşada təşkil etdiyi “Məclisi-üns” ədəbi məclisi olmuşdur. Bu məclis dövrün qarabağlı şairlərini, xanəndələrini və ziyalılarını bir araya gətirərək Şuşanı regionun mədəniyyət və poeziya mərkəzinə çevirmişdir. Natəvan yalnız bir şair kimi deyil, həm də incə zövqə malik rəssam və xəttat kimi tanınırdı; onun əl işləri, tikmələri və çəkdiyi miniatürlər ədəbi-estetik dəyəri ilə seçilirdi.

Bununla yanaşı, Xan qızının xeyriyyəçilik fəaliyyəti də dillər əzbəri olmuşdur. O, Şuşaya su kəməri çəkdirərək (məşhur “Xan qızı bulağı”) şəhərin içməli su problemini həll etmiş, yollar və körpülər saldırmışdır. Natəvanın həyatı – şəxsi ağrıların, ictimai fədakarlığın və poetik zərifliyin vəhdətidir.