İslandiyanın Adlandırma Sistemi

Faktum.az xəbər verir ki, Şimali Atlantikanın təcrid olunmuş adasında yerləşən İslandiya qlobal miqyasda analoqu olmayan unikal adlandırma sistemini əsrlər boyu qoruyub saxlamışdır. Müasir dünyada demək olar ki, bütün xalqlar nəsildən-nəslə ötürülən sabit soyadlardan istifadə etdiyi halda, İslandiyada klassik mənada soyad konsepsiyası mövcud deyildir. Ölkə əhalisi tərəfindən istifadə olunan bu model, fərdin birbaşa valideyninin adına söykənən patronim (ata adı) və ya bəzən matronim (ana adı) strukturuna əsaslanır.

Bu sistemin işləmə mexanizmi kifayət qədər sadə, lakin dərin məntiqə dayanır. Yeni doğulan uşağa verilən şəxsi adın ardınca atasının (yaxud anasının) adı gəlir və cinsindən asılı olaraq sonuna xüsusi şəkilçi artırılır. Əgər uşaq oğlandırsa, valideyninin adının sonuna “-son” (oğul), qızdırsa “-dóttir” (qız) sözü əlavə edilir. Məsələn, Jón adlı bir atanın Magnús adlı oğlu olduqda, onun tam adı Magnús Jónsson şəklində formalaşır; Jónun Sigríður adlı qızı dünyaya gəldikdə isə onun adı Sigríður Jónsdóttir olur. Beləliklə, eyni ailənin daxilində belə hər bir fərdin son adı fərqli olur və soyadın ailə üzvləri arasında eyniləşməsi baş vermir.

İslandiya cəmiyyətində bu adlandırma forması təkcə dil qaydası deyil, həm də fərdiyyətin və bərabərliyin ali təzahürüdür. Ölkənin rəsmi telefon kitabçalarında, dövlət reyestrlərində və hətta prezident səviyyəsində müraciətlərdə insanlar yalnız öz ilk adları (verilmiş adları) ilə əlifba sırasına görə sıralanır və tanınırlar. Hətta qadınlar ərə gedərkən yoldaşlarının adını götürmür, öz patronim adlarını ömürlük saxlayırlar. Vikinglər dövründən günümüzə qədər dəyişmədən gəlib çatan bu ənənə, İslandiya xalqının öz tarixi köklərinə, genetik şəcərəsinə və milli kimliyinə olan sarsılmaz bağlılığının ən bariz nümunəsidir.