İllüziya, Yoxsa Beynin Funksiyası? – Pareydoliya Fenomeni

Buludlara baxarkən orada bir heyvan fiquru, qovurma tavasındakı yumurtada gülən bir üz və ya qaya parçalarında insan siması görmüsünüzsə, bu, psixologiyada pareydoliya (pareidolia) adlanan neyroloji vərdişin təzahürüdür.

Faktum.az xəbər verir ki, pareydoliya vizual və ya audio qavrayış zamanı beynimizin nizamsız və mənasız siqnallardan tanış şablonlar (xüsusən də insan üzü) yaratması təzahürüdür.

Bu fenomen, əslində, bəşəriyyətin təkamül prosesində qazandığı vacib mühitə uyğunlaşma və müdafiə mexanizmidir. İnsan beyninin gərgin işləyən geyim və görmə mərkəzləri, təhlükələrdən qorunmaq və ya sosial əlaqə qurmaq üçün ətraf mühitdəki formaları çox sürətlə təhlil edir. Qədim dövrlərdə kolluqlar arasında gizlənmiş bir yırtıcının üzünü anındaca fərq etmək həyatda qalmaq şansını artırdığı üçün, beynimiz “səhvən üz görməyi” heç nə görməməkdən daha təhlükəsiz hesab etməyə proqramlaşdırılıb. Müasir dövrdə isə bu mexanizm rozetkalarda, avtomobilin ön hissəsində və ya Mars planetinin səthindəki süxurlarda insan siması görməyimizlə nəticələnir. Psixoloqlar və neyrobioloqlar pareydoliyanı illüziya deyil, beynimizin vizual məlumatı sürətlə emal etmək üçün istifadə etdiyi mükəmməl bədii qabiliyyət kimi qiymətləndirirlər.