Ayna Neyronları və Empatiya

Başqa bir insanın əlini kəsdiyini və ya yıxıldığını gördükdə adətən ani şəkildə diksinir, sanki həmin ağrını öz bədənimizdə hiss edirik.

Faktum.az xəbər verir ki, insan psixologiyasının və sosial münasibətlərinin bünövrəsini təşkil edən empatiyanın arxasında ayna neyronları (mirror neurons) adlanan xüsusi beyin hüceyrələri dayanır. 1990-cı illərin başında İtaliyanın Parma Universitetinin tədqiqatçısı Cakomo Rizzolatti və komandası tərəfindən meymunlar üzərində aparılan neyrofizioloji təcrübələr zamanı təsadüfən kəşf edilən bu neyronlar, fərdin həm özü bir hərəkəti icra edərkən, həm də başqa birisinin eyni hərəkəti etdiyini müşahidə edərkən eyni vaxtda aktivləşir.

Beyin qarşıdakı insanın fiziki hərəkətini, emosional vəziyyətini, sevincini və ya ağrısını öz daxilində simulyasiya edir – yəni bir növdə güzgü kimi əks etdirir. Beynin premotor qabığında və parietal payında yerləşən bu neyron sistemi insanlarda təkcə hərəkətlərin təqlid edilməsini deyil, dilin mənimsənilməsini, başqalarının niyyətini anlamağı və sosial hisslərin formalaşmasını təmin edir. Ayna neyronlarının fəaliyyətindəki pozuntuların isə autizm spektr pozuntusu və ya bəzi sosial psixoloji çatışmazlıqlarla birbaşa əlaqəli olduğu elmi tədqiqatlarla sübut olunub.