Unudulmaqda olan regional dadlar
Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə məxsus qədim lokal reseptlərin bərpası, kənd turizminin inkişafı və milli qastronomiya irsinin qorunması
Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycanın zəngin kulinariya xəritəsi yalnız hamıya məlum olan populyar milli xörəklərdən ibarət deyil; ölkəmizin müxtəlif bölgələrində əsrlər boyu nəsildən-nəslə ötürülən, lakin günümüzdə unudulmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan unikal regional dadlar və qədim reseptlər mövcuddur.
Naxçıvandan Lənkərana, Şəkidən Qarabağa qədər hər bir elin özünəməxsus bişirmə texnikası və təbii inqrediyentlərlə hazırlanan yeməkləri mədəni irsimizin ayrılmaz hissəsidir. Məsələn, Naxçıvan mətbəxinə aid qurutlu əriştə qədimdə qış aylarında orqanizmi isti saxlamaq üçün kərə yağında qovrulmuş ev əriştəsi, quzu əti və quyruq cızvığı ilə bişirilib, üzərinə qurudulmuş süzmədən hazırlanan xüsusi qurut sousu və sarımsaq əlavə edilərək təqdim olunardı. Lənkəranın boranı plovu isə yerli bal balqabağı, qara lobya və kərə yağı ilə dəmlənir, yanında isə cənub zonasının məşhur şor balığı (külmə) qızardılaraq təkrarolunmaz şirin-duzlu dad balansı yaradılardı.
Bu qədim təamların tərkibi və hazırlanma üsulları yerli təbiətin və həyat tərzinin birbaşa təzahürüdür. Şəki-Zaqatala bölgəsinin sürhüllü yeməyi xəmirin barmaq ucları ilə xüsusi formada yonulub açılması və qurudulmuş qaxac əti (qoyun və ya dana əti), dağ otları və sarımsaq suyunda bişirilməsi ilə fərqlənir. Qarabağ və Zəngəzur mahalına xas çiçək dolması isə yaz aylarında təzə dərilmiş balqabaq və ya tənək çiçəklərinin içərisinə xırda doğranmış qiymə, düyü, reyhan və göyərtilər doldurularaq çox zərif atəşdə bişirilən qədim bir incəsənət nümunəsidir. Həmçinin Quba-Xaçmaz zonasında dağ kəndlərində xüsusi saj üstündə bişirilən ağca qutabı təzə yığılmış qazayağı, ıslaq və gicitkən otlarının kərə yağı ilə yoğrulub incə xəmirə bükülməsi ilə hazırlanır.
Qastronomiya ekspertləri və etnoqraflar vurğulayırlar ki, bu unikal təamların bərpası və kənd turizmi marşrutlarına inteqrasiyası bölgələrin iqtisadi canlanmasına böyük töhfə verir. Həmin yeməklərin orijinal reseptlər üzrə hazırlanaraq kənd evlərində və regional qastro-festivallarda təqdim olunması xarici və yerli turistlər üçün böyük maraq kəsb edir. Unudulmaqda olan regional dadların qorunub gələcək nəsillərə ötürülməsi Azərbaycanın mədəni kimliyini yaşatmaqla yanaşı, ölkəmizi regionun ən cəlbedici qastronomik turizm mərkəzlərindən birinə çevirir.