Niyə insan üzü güzgüdə fərqli, fotoda fərqli görünür? – güzgü və kamera arasındakı psixoloji illüziya

Faktum.az xəbər verir ki, əksər insanların fotolarda özlərini bəyənməməsi və güzgüdəki görüntüləri ilə fərq hiss etməsi həm psixoloji “tanışlıq effekti”, həm də texniki optik illüziyalarla bağlıdır.

Psixologiyada bu vəziyyət “mere-exposure effect” (sadə məruzqalma effekti) adlanır və bu fenomenə görə beynimiz davamlı olaraq gördüyü, alışdığı vizualları daha cəlbedici qəbul edir; biz bütün ömrümüz boyu özümüzü güzgüdə sağ-sol oxu üzrə tərsinə çevrilmiş şəkildə gördüyümüz üçün beynimiz bu spesifik asimmetriyaya öyrəşir və onu “əsl simamız” kimi mənimsəyir. İnsan üzü heç vaxt tam simmetrik olmadığı üçün kamera bizi başqalarının gördüyü reallıqda – tərsinə çevrilmədən lentə aldıqda, öyrəşdiyimiz vizual vərdiş pozulur və beyin bu “yeni” görüntünü qüsurlu, yad və ya qəribə olaraq kodlayır.

Məsələnin digər tərəfi isə kameraların, xüsusən də müasir smartfonlardakı genişbucaqlı obyektivlərin yaratdığı fokus məsafəsi (focal length) təhrifləridir; obyektiv üzə yaxın olduqda mərkəzdəki detalları daha böyük, kənarları isə geriyə doğru çəkilmiş kimi göstərərək üçölçülü simanı ikiölçülü müstəvidə deformasiyaya uğradır.

Mütəxəssislərin fikrincə, fotolardakı görünüşümüzdən məyus olmağımızın əsas səbəbi çirkinliyimiz deyil, sadəcə güzgünün hər gün bizə təqdim etdiyi psixoloji illüziyanın reallıqla toqquşmasıdır.