İnsanlığın ortaq zəka şəbəkəsi

“Neyrolink” və zehin oxuma çipləri bizi tək bir şüurda birləşdirə bilərmi?

Faktum.az xəbər verir ki, İlon Maskın “Neuralink” layihəsi ilə yenidən gündəmə gələn beyin-kompüter interfeysləri (BCI) texnologiyası, sadəcə iflic insanları sağaltmaq deyil, gələcəkdə bəşəriyyətin təkamül istiqamətini kökündən dəyişdirmək potensialına malikdir. İnsan beynindəki neyronların elektrik siqnallarını birbaşa rəqəmsal koda çevirən bu çiplər, ilkin mərhələdə fikrin sürəti ilə cihazları idarə etməyə və “zehin oxumağa” imkan yaratsa da, futuristləri ən çox həyəcanlandıran və eyni zamanda qorxudan məqam bu texnologiyanın gətirə biləcəyi qlobal inteqrasiya ssenarisidir.

Bu ssenariyə görə, milyardlarla insanın beyninin eyni rəqəmsal şəbəkəyə (gələcəyin simsiz kvant internetinə) bağlanması, dil baryerini və sözlərlə ünsiyyət ehtiyacını tamamilə sıradan çıxaracaq. İnsanlar hissləri, xatirələri və saf fikirləri bir-birlərinə anlıq olaraq ötürə biləcəklər. Bu isə fərdlərin ayrılıqda mövcud olduğu indiki cəmiyyət modelindən, bütün bəşəriyyətin tək bir ortaq şüur, yəni nəhəng bir “Kovan zəkası” (Hive Mind) kimi hərəkət etdiyi tamamilə yeni bir mərhələyə keçid deməkdir. Belə bir sistemdə fərdi gizlilik və “mən” anlayışı yox ola bilər, lakin insanlıq kollektiv şəkildə qərar verən və bəşəriyyətin bütün biliklərinə eyni anda çıxışı olan super-orqanizmə çevrilər.

Neyro-mühəndislik sahəsindəki bu inanılmaz inkişaf insan şüurunu kompüterlərlə sintez edərək bizi süni intellekt qarşısında məğlub olmaqdan xilas etməyin yeganə yolu kimi təqdim olunsa da, xakerlərin beyin şəbəkəsinə sızması, saxta xatirələrin yüklənməsi və ya kütləvi manipulyasiya kimi dəhşətli riskləri də özündə daşıyır. Fikir oxuyan çiplər vasitəsilə yaradılacaq bu ortaq şüur ssenarisi, bəşəriyyətin həm ən böyük intellektual sıçrayışı, həm də fərdi azadlığın sonu ola biləcək ən kritik texnoloji yol ayrıclarından biridir.