Bəşəriyyətin ən böyük kartoqrafiya xətası

Mərcan dənizində illərlə xəritələrdə olan, amma var olmayan “Sandy” adası

Faktum.az xəbər verir ki, Avstraliya ilə Yeni Kaledoniya arasında yerləşən və 100 ildən artıq bir müddətdə dənizçilik xəritələri, atlaslar, hətta Google Maps də daxil olmaqla dünya nəşrlərində rəsmi coğrafi obyekt kimi göstərilən “Sandy Island”ın (Qumlu Ada) 2012-ci ildə alimlərin əraziyə ekspedisiyası zamanı əslində heç vaxt var olmadığı ortaya çıxıb.

İlk dəfə 1876-cı ildə “Velocity” adlı balıqçı gəmisi tərəfindən kəşf edildiyi iddia edilən və xəritələrə 24 kilometr uzunluğunda nəhəng bir ada kimi düşən bu ərazi, onilliklər boyu rəsmi dənizçilik sənədlərində öz yerini qoruyub saxlamışdı. Lakin 2012-ci ildə Sidney Universitetinin alimləri “RV Southern Surveyor” tədqiqat gəmisi ilə həmin koordinatlara yollanarkən quru parçası əvəzinə qarşılarında okeanın 1400 metr dərinliyə malik zifiri sularını gördülər.

Alimlər bildirirlər ki, bu tarixi yanılmanın əsas səbəbi 19-cu əsrdə dənizçilərin sualtı vulkan püskürmələri zamanı suyun üzündə üzən böyük pumis (pəmək daşı) kütlələrini və ya dəniz ilğımlarını ada kimi zənn etmələri olub. Sonrakı dövrdə isə kartoqrafiya şirkətlərinin müəllif hüquqlarını qorumaq və xəritələrinin kopyalanmasının qarşısını almaq üçün bilərəkdən daxil etdikləri “tələ adalar” təcrübəsi də bu xətanın əsrlərlə davam etməsinə gətirib çıxarıb. Bu hadisə müasir peyk texnologiyaları dövründə belə insanlığın coğrafi biliklərində nə qədər böyük boşluqların ola biləcəyini göstərən ən maraqlı nümunələrdən biridir.