Telomerlər bioloji qocalmanın sirrini açır

Faktum.az xəbər verir ki, müasir molekulyar biologiya və genetika sahəsində aparılan tədqiqatlar insan orqanizminin qocalma mexanizminin birbaşa hüceyrə səviyyəsində, xromosomların uclarında yerləşən telomer adlanan mühafizəçi DNT zəncirləri ilə bağlı olduğunu ortaya qoymuşdur.

Hüceyrələrin hər bölünməsi zamanı DNT replikasiyası tam baş çatmadığı üçün telomerlər tədricən qısalır və müəyyən bir kritik həddə çatdıqda hüceyrə artıq bölünmə qabiliyyətini itirərək qocalma və ya proqramlaşdırılmış ölüm (apoptoz) fazasına keçir.

Bioloji “molekulyar saat” rolunu oynayan bu proses orqanizmdə toxumaların yenilənməsini zəiflədir, yaşla bağlı xroniki xəstəliklərin və funksional tənəzzülün yaranmasına şərait yaradır. Alimlər telomerləri bərpa edən və uzadan “telomeraza” fermentinin aktivləşdirilməsi yönündə gen terapiyaları və fermentativ tədqiqatlar apararaq hüceyrə ömrünü uzatmaq, toxumaların regenerasiyasını təmin etmək və bioloji qocalmanı ləngitmək üzərində işləyirlər. Lakin telomeraza fermentinin nəzarətsiz aktivasiyasının xərçəng hüceyrələrinin limitsiz bölünməsinə yol aça bilməsi bu sahədəki geni-mühəndisliyi tədqiqatlarının son dərəcə ehtiyatla və dəqiq dozalama prinsipləri ilə həyata keçirilməsini tələb edir.