Qırmızı planetdə həyat: Mars kolonizasiyasının real elmi çətinlikləri

Faktum.az bəşəriyyətin ən böyük xəyalı olan Marsın fəthi və orada ilk insan koloniyasının salınması layihəsinin pərdəarxası elmi tərəflərini, kosmik agentliklərin gizlətmədiyi real təhlükələri təqdim edir.

İlon Maskın rəhbərlik etdiyi SpaceX və NASA yaxın onilliklərdə Marsa insan göndərməyi hədəfləsə də, elm dünyası planetlərarası səyahətin hələ ki insan bədəni üçün ölümcül olduğunu bildirir. Ən böyük problem kosmik radiasiyadır. Yer kürəsini qoruyan maqnit sahəsindən kənarda, kosmosun dərinliyində və Marsın incə atmosferində insanlar yüksək enerjili qalaktik kosmik şüalara məruz qalırlar. Bu radiasiya DNT-ni parçalayır, xərçəng riskini kəskin artırır və mərkəzi sinir sistemini zədələyərək beyin funksiyalarını zəiflədir.

Digər fundamental çətinlik çəkisizlik və Marsın zəif cazibə qüvvəsidir. Marsda cazibə qüvvəsi Yerdəkindən 62% daha azdır. Uzunmüddətli zəif cazibə mühitində insan bədəni hər ay sümük kütləsinin 1-2%-ni itirir, əzələlər isə sürətlə atrofiyaya uğrayır. Kolonistlər Marsa ensələr belə, onların fiziki olaraq ayaq üstə durmaqda və ağır fiziki işləri görməkdə kəskin çətinlik çəkəcəkləri elmi şəkildə sübut olunub.

Mars torpağının (reqolit) zəhərli tərkibi orada kənd təsərrüfatı qurmağı qeyri-mümkün edir. Mars torpağı perxlorat adlanan kimyəvi duzlarla zəngindir. Bu maddələr insan qalxanvari vəzinin fəaliyyətini tamamilə sıradan çıxarır. Yəni, filmlərdəki kimi Mars torpağında birbaşa kartof və ya digər bitkilər yetişdirmək bioloji fəlakətdir; bunun üçün tam qapalı, xüsusi kimyəvi təmizləmə sistemlərinə malik hidroponik laboratoriyalar mütləqdir. Bəşəriyyət texnoloji olaraq raket istehsalına hazır olsa da, bioloji və tibbi baxımdan Marsda yaşamağa hələ ki tam hazır deyil.