Okeanın ən böyük sirri: “Mary Celeste” елеst gəmisi və yoxa çıxan heyətin müəmması
Faktum.az xəbər verir ki, denizçilik tarixinin ən dəhşətli və izahı tapılmayan sirlərindən biri 1872-ci ilin dekabrında Atlantik okeanının açıq sularında baş verib. Nyu-Yorkdan İtaliyanın Qenuya limanına doğru üzən “Mary Celeste” ikidorlu ticarət gəmisi, Azor adaları yaxınlığında “Dei Gratia” gəmisi tərəfindən tamamilə tərk edilmiş halda aşkar olundu. Gəminin göyərtəsinə qalxan dənizçiləri qarşılayan mənzərə isə bütün dünyanı sarsıdacaq bir müəmmanın başlanğıcı idi.
Kapitan Bencamin Briqqs, onun həyat yoldaşı, 2 yaşlı qızı və 7 nəfərlik təcrübəli heyətdən ibarət 10 nəfərlik heyətdən bir nəfər də olsun iz yox idi. Ən heyrətamiz məqam isə gəmidə heç bir zorakılıq, pirat hücumu və ya quldurluq əlamətinin olmaması idi. Kapitanın və heyətin qiymətli şəxsi əşyaları, pul kisələri, altı aylıq zəngin ərzaq və şirin su ehtiyatı, hətta gəminin daşıdığı 1701 çəllək sənaye spirti yerindəcə toxunulmaz qalmışdı. Yalnız gəminin xilasetmə qayığı, navigasiya alətləri və kapitan jurnalı yoxa çıxmışdı; jurnalda yazılan son qeyd isə hücumdan və ya hər hansı təhlükədən deyil, adi dəniz səfərindən bəhs edirdi.
Təcrübəli kapitanın və heyətin tamamilə saz vəziyyətdə olan, batma təhlükəsi yaratmayan bir gəmini niyə təcili tərk etməsi ilə bağlı onlarca fərziyyə ortaya atıldı. İlk vaxtlar dəniz quldurları, heyətin qiyamı və ya “Dei Gratia” gəmisinin mükafat almaq üçün hücum etməsi iddiaları irəli sürülsə də, gəmidə heç bir qan və mübarizə izinin olmaması bu versiyaları alt-üst etdi. Qədim dəniz əfsanələrində nəhəng dəniz canavarları (Kraken) və ya yadplanetli müdaxiləsi kimi mistik nəzəriyyələr geniş yayıldı.
Müasir alimlərin və dənizçilik tarixçilərinin gəldiyi ən elmi və ehtimallı izah isə daşınan yük — sənaye spirti ilə bağlıdır. Güman edilir ki, tempera dəyişikliyi nəticəsində spirt çəlləklərindən bəziləri sızma verib və gəminin anbarında rəngsiz, lakin partlayıcı spirt buxarı toplanıb. Kiçik bir qığılcım və ya gurultu nəticəsində baş verən lokal buxar partlayışından vahiməyə düşən kapitan, gəminin hər an havaya uçacağını düşünərək heyətə təcili xilasetmə qayığına minməyi və gəmiyə kanatla bağlanaraq geridən üzməyi əmr edib. Lakin güclü fırtına və ya kəndirin qırılması nəticəsində qayığın gəmidən ayrıldığı və köməksiz qalan heyətin okean sularında həlak olduğu ehtimal edilir.
Buna baxmayaraq, xilasetmə qayığının və heyət üzvlərinin cəsədlərinin heç vaxt tapılmaması “Mary Celeste” hekayəsini dənizçilik tarixinin ən klassik və toxunulmaz “ruh gəmisi” sirri olaraq saxlayır.