”Nirvana” termininin etimologiyası: Şərq fəlsəfəsindən müasir dilə keçid

Faktum.az xəbər verir ki, müasir dildə tam rahatlıq, ruhi rahatlıq və ya ali xoşbəxtlik vəziyyətini bildirən “nirvana” sözünün etimoloji kökləri Qədim Hindistana – sanskrit dilinə dayanır.

Sanskritcə “nirvāṇa” (निर्वाण) sözü “nir” (kənara, xaricə) ön şəkilçisi və “vā” (üfləmək, əsmək) felinin birləşməsindən yaranaraq, hərfi mənada “üfləyib söndürmək” və ya “alovun sönməsi” anlamını ifadə edir.

Qədim Buddizm və Hinduizm fəlsəfəsində bu termin insanın iztirablarına, sonsuz təkrar doğuluş dövrünə (samsara) və daxili əzablara səbəb olan hərislik, nifrət və cəhalət “alovlarının” tamamilə söndürülərək ruhun azad olunmasını tərənnüm edir. XIX əsrin sonlarında avropalı şərqşünasların və dilçilərin Asiya fəlsəfi mətnlərini Qərb dillərinə tərcümə etməsi ilə “nirvana” termini qlobal leksikona daxil olmuşdur. Zamansız fəlsəfi konseptdən transformasiya edən bu söz, müasir dövrdə təkcə dini-fəlsəfi kontekstdə deyil, həm də psixologiyada stressiz ruhi halı, mədəniyyətdə və populyar dildə isə həzz və məmnunluğun zirvəsini təsvir edən universal bir metafora kimi işlədilməkdədir.