Kollektiv şüursuzluq

Karl Qustav Yunq nəzəriyyəsində bəşəriyyətin ortaq arxetipləri və mifoloji yaddaşı

Faktum.az xəbər verir ki, analitik psixologiyanın banisi Karl Qustav Yunq tərəfindən irəli sürülən “kollektiv şüursuzluq” nəzəriyyəsi, insan psixikasının yalnız fərdi yaşantılardan ibarət olmadığını, bəşəriyyətin minilliklər boyu topladığı ortaq yaddaş qatını da əhatə etdiyini müdafiə edən fundament konsepsiyadır.

Ziqmund Freydin fərdi şüursuzluq ideyasından fərqli olaraq, Yunq kollektiv şüursuzluğun anadangəlmə olduğunu və nəsildən-nəslə genetik-psixoloji miras kimi ötürüldüyünü bildirmişdir.

Bu dərin psixoloji təbəqənin əsas elementlərini “arxetiplər” – bütün mədəniyyətlərdə, miflər də, nağıllarda və yuxularda özünü bənzər formallarda göstərən universal obrazlar, davranıs modelləri və simvollar (məsələn: Qəhrəman, Müdrik Qoca, Kölgə, Anima və Animus) təşkil edir. Məhz bu ortaq mifoloji yaddaş sayəsində bir-birindən coğrafi və tarixi olaraq tamamilə təcrid olunmuş sivilizasiyalar oxşar əfsanələr, dini simvollar və incəsənət motivləri yaratmışdır.

Müasir psixologiyada kollektiv şüursuzluq insanın daxili harmoniyasını tapması, yaradıcılıq potesialının üzə çıxarılması və sənət əsərlərinin emosional təsir gücünün izah olunmasında vacib bir nəzəri baza kimi istifadə olunur.