Elektrikli nəqliyyat vasitələrində (EV) batareya texnologiyaları
Litium-İon sərhədləri və bərk cismli (Solid-State) akkumulyator inqilabı
Faktum.az xəbər verir ki, qlobal avtomobil sənayesinin daxili yanma mühərriklərindən elektrikli nəqliyyat vasitələrinə (EV) keçid prosesində batareya texnologiyaları həlledici rol oynayır. Elektromobillərin kütləviləşməsini şərtləndirən əsas amillər – bir şarjla qət edilən yürüş məsafəsi, dolma sürəti, istismar ömrü və təhlükəsizlik standartları birbaşa akkumulyatorların kimyəvi-fiziki strukturundan asılıdır. İllərdir sənayenin standartı hesab olunan litium-ion batareyaları öz nəzəri və praktiki inkişaf sərhədlərinə çatdıqca, avtomobil nəhəngləri və tədqiqatçılar növbəti texnoloji sıçrayışa – bərk cismli (solid-state) akkumulyatorlara diqqət yetirirlər.
Ənənəvi litium-ion batareyalarında katod və anod arasında ion keçiriciliyini təmin edən maye elektrolitlərdən istifadə olunur. Lakin bu maye struktur alışma riski, yüksək temperaturda deqradasiyaya uğrama və enerji sıxlığının məhdudluğu kimi ciddi kimyəvi çətinliklər yaradır. Maye elektrolitin bərk elektrolit materialı (keramika, şüşə və ya polimer) ilə əvəz edildiyi bərk cismli akkumulyatorlar isə yanğın təhlükəsini sıfıra endirir, həcmcə daha kiçik ölçüdə 2-3 dəfə yüksək enerji sıxlığı təklif edir. Bu texnologiya elektrikli avtomobillərin yürüş məsafəsini 1000 kilometrdən yuxarı qaldırmaqla yanaşı, şarj müddətini 10-15 dəqiqəyə qədər azaltmaq potensialına malikdir.
Bərk cismli batareya inqilabı yalnız nəqliyyatın performans göstəricilərini yüksəltmir, həm də ciddi ekoloji və iqtisadi təsirlərə malikdir. Daha yüksək enerji effektivliyi və uzun ömürlülük batareyaların daha az dəyişdirilməsi, nəticədə kobalt və litium kimi nadir xammal resurslarına olan tələbatın və təkrar emal yükünün azalması deməkdir. İstehsal xərclərinin zamanla aşağı düşməsi və təhlükəsizlik risklərinin miniuma enməsi ilə bərk cismli akkumulyatorlar elektrikli nəqliyyat sənayesində yeni bir eranın əsasını qoyur.