Beynin qaranlıqda çəkdiyi rəngli rəsmlər

Görmə qabiliyyətini itirənlərin reallığa bənzəyən xəyal dünyası – Şarl Bonne sindromu

Faktum.az-ın tibbi-neyroloji araşdırmasına görə, görmə qabiliyyətini qismən və ya tamamilə itirmiş insanların gözlərinin önündə heç bir psixi pozuntu olmadan tamamilə real görünən rəngli mənzərələr, qəribə insanlar, heyvanlar və ya həndəsi fiqurlar canlanması elmdə “Şarl Bonne sindromu” (Charles Bonnet Syndrome) adlanır.

İlk dəfə 1760-cı ildə isveçrəli filosof Şarl Bonne tərəfindən demək olar ki, tamamilə kor olan babasının rəngli xəyallar görməsini müşahidə etdikdən sonra təsvir edilən bu vəziyyət, əslində beynin vizual aclığa verdiyi qeyri-adi reaksiyadır.

Gözlər beyinə vizual məlumat ötürməyi dayandırdıqda, beynin görmə mərkəzi (vizual korteks) bu mütləq boşluğu qəbul etmək istəmir və sensor məhrumiyyət səbəbindən öz yaddaşındakı köhnə görüntüləri, rəngləri və formaları birləşdirərək “öz-özünə” vizual ssenarilər uydurmağa (hallüsinasiyalar yaratmağa) başlayır. Bu sindromdan əziyyət çəkən şəxslər tamamilə ağıllı və şüurlu olurlar, gördükləri fantastik mənzərələrin (məsələn, otağın ortasında gəzişən qədim geyimli insanların) real olmadığını dərk edirlər, lakin beynin bu “özbaşına proyeksiyasını” dayandıra bilmirlər.

Tibb dünyasında beynin bir növ “fantom görmə” mexanizmi kimi qəbul edilən bu fenomen, vizual sistemimizin xarici dünyadan asılı olmayaraq daxildə necə nəhəng və rəngli bir reallıq istehsal edə biləcəyini göstərir.