Barmaq izi sisteminin (Daktiloskopiya) kəşfi və məhkəmə təbabətində inqilab

Faktum.az xəbər verir ki, XIX əsrin sonlarında kriminalistika və məhkəmə ekspertizası sahəsində baş verən ən böyük elmi inqilablardan biri barmaq izlərinin təhlilinə əsaslanan daktiloskopiya sisteminin kəşfi olmuşdur. İnsanın barmaq uclarındakı xətlərin (papilyar naxışların) unikal və ömür boyu dəyişməz olması faktı, cinayətkarların eyniləşdirilməsi və ədalət mühakiməsinin bərqərar olunmasında köklü dönüş nöqtəsinə çevrilmişdir.

Daktiloskopiyanın elmi əsasları ingilis tədqiqatçıları Uilyam Qersxelt, Henri Foldz və Frensis Qaltonun uzun illər apardığı müşahidələrə dayanır. Lakin bu sistemi məhkəmə praktikasında tətbiq olunacaq mükəmməl təsnifat modelinə gətirən şəxs Ser Eduard Henri olmuşdur. XIX əsrin sonunadək cinayətkarların kimliyini müəyyən etmək üçün istifadə olunan “Bertilyonaj” (bədən ölçülərinin ölçülməsi) sistemi tez-tez xətalara yol verdiyi halda, daktiloskopiya 100% dəqiqlik təmin edərək tezliklə bütün dünyada standart araşdırma metoduna çevrilmişdir.

1901-ci ildə London Polis İdarəsində (Skotland Yard) ilk Daktiloskopiya Burosunun yaradılması ilə məhkəmə təbabəti və kriminalistika tamamilə yeni mərhələyə kadəm qoydu. Hadisə yerində qalan gözlə görünməyən barmaq izlərinin aşkar edilməsi, toplanması və arxivləşdirilməsi sayəsində minlərlə müəmmalı cinayətin üstü açılmış, təqsirsiz insanların cəzalandırılmasının qarşısı alınmışdır. Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyalar və AFIS (Avtomatlaşdırılmış Barmaq İzi Eyniləşdirmə Sistemləri) vasitəsilə saniyələr ərzində həyata keçirilən bu proses, hələ də hüquq-mühafizə sisteminin ən etibarlı sütunlarından biri olaraq qalmaqdadır.