Avokado (Persea americana) və sağlam yağ turşuları
Hüceyrə qişasının bərpası, metabolik sağlamlıq və neyroprotektiv təsirlər
Faktum.az xəbər verir ki, botaniki baxımdan giləmeyvə kateqoriyasına aid edilən avokado (Persea americana) yüksək yağ və aşağı şəkər tərkibi ilə digər ənənəvi meyvələrdən köklü şəkildə fərqlənən funksional qida maddəsidir. Avokadonun biokimyəvi dəyəri onun tərkibindəki yüksək sıxlıqlı monodoymamış yağ turşularından, xüsusilə olein turşusundan (), həmçinin zəngin fitosterollardan və antioksidant kompleksindən qaynaqlanır. Bu unikal lipid profili hüceyrə membranlarının struktur bütövlüyünün saxlanılmasında və orqanizmin ümumi metabolik reaksiyalarının optimallaşdırılmasında əvəzsiz rol oynayır.
Monodoymamış yağ turşuları hüceyrə qişasının (membranının) əsas tərkib hissəsi olan fosfolipid təbəqəsinə inteqrasiya olunaraq membranların elastikliyini və keçiriciliyini artırır. Bu mexanizm hüceyrə daxili siqnal ötürülməsini yaxşılaşdırır və hüceyrələri oksidativ stresin törətdiyi zədələnmələrdən qoruyur. Eyni zamanda, avokado yağları həzm sistemində lipofil mühit yaradaraq piyidə həll olan vitaminlərin (A, D, E, K) və karotinoidlərin (lyutein, zeaksantin) həzm traktından mənimsənilməsini (biomənimsənilməni) bir neçə dəfə artırır. Bu da lipid mübadiləsini tənzimləyərək qanda aşağı sıxlıqlı lipoproteidlərin (zərərli xolesterin) səviyyəsini düşürür və yuxarı sıxlıqlı lipoproteidlərin (faydalı xolesterin) balansını qoruyur.
Avokadonun tərkibindəki bioaktiv birləşmələr mərkəzi sinir sistemi və beynin koqnitiv funksiyaları üçün də güclü neyroprotektiv təsir göstərir. Beyin toxumasının böyük hissəsinin lipidlərdən ibarət olduğunu nəzərə alsaq, olein turşusu və E vitamini neyronların miyelin qabığını qoruyur, sinaptik ötürmənin sürətini artırır və neyrodegenerativ xəstəliklərin (xüsusilə Altsheymer) yaranma riskini azaldır. Avokado tərkibli qidalanma modeli mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdıraraq beynin oksigen və qida maddələri ilə təchizatını optimallaşdırır, beləliklə həm metabolik sağlamlığın, həm də neyronal aktivliyin uzunmüddətli davamlılığını təmin edir.