Təbiətin Təbii Dərmanı: Heyva
Gülçiçəklilər fəsiləsinə aid olan heyva (Cydonia oblonga) minilliklər boyu həm qida, həm də xalq təbabətində müalicəvi bitki kimi istifadə edilən unikal meyvələrdəndir.
Faktum.az xəbər verir ki, heyvanın yalnız ətli hissəsi deyil, toxumu, qabığı, yarpağı və çiçəyi də güclü bioloji aktiv maddələrlə zəngindir. C və B qrupu vitaminləri, kalium, dəmir, pektin və antioksidantlarla zəngin olan meyvəsi immuniteti möhkəmləndirir, həzm sistemini tənzimləyir, qan azlığının qarşısını alır və qanda xolesterini aşağı salır. Low-kalorili və yüksək lifli yapısına görə pəhriz saxlayanlar üçün də uzunmüddətli toxluq hiss yaradan faydalı qidadır.
Heyvanın tumu suda dəmləndikdə tərkibindəki selik maddələri tənfəssüs yollarını yumşaldaraq şiddətli öskürək, bronxit və boğaz ağrısında ən effektiv təbii vasitəyə çevrilir. Eyni zamanda mədə yarası və qastrit zamanı mədə divarını qoruyucu təbəqə ilə örtür. Tumu hazırlayarkən 1 stəkan ilıq suya 1 çay qaşığı bütün heyva tumu əlavə edib 15-20 dəqiqə gözlətmək kifayətdir; su jelatin halına gəldikdə içilir. Meyvənin qabığı tərkibindəki yüksək antioksidantlar sayəsində dərini cavanlaşdırır, yarpaqları isə təbii sakitləşdirici və qanşəkərini tənzimləyici xüsusiyyətə malikdir. 4-5 ədəd quru heyva yarpağını 200 ml qaynar suda 10 dəqiqə dəmləyib içmək təzyiqi salmağa və dərin yuxuya kömək edir. Yazda toplanan çiçəklərinin dəmləməsi isə əsəb sistemini sakitləşdirir və baş ağrılarını götürür.
Bu qədər faydasına baxmayaraq, heyvadan istifadə edərkən bəzi xəbərdarlıqlara diqqət yetirmək vacibdir. Heyva tumunun tərkibində az miqdarda amiqdalin (sianid birləşməsi) olduğu üçün tumları heç vaxt çeynəmək və ya əzib udmaq olmaz, onlar yalnız bütün halda suda dəmlənməlidir. Həmçinin tərkibindəki büzücü tanin maddələrinə görə həddindən artıq çiy heyva yemək xroniki qəbizliyi olan şəxslərdə vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Çiy heyvanın üzərindəki xovlar isə boğazı qıcıqlandıraraq səs batmasına səbəb ola bildiyindən yeməzdən əvvəl yaxşıca təmizlənməlidir.
Klassik Azərbaycan mətbəxində heyva mürəbbəsinin şəffaf, yaqut qırmızısı rəngdə və dilimlərinin dağılmadan bərk qalması üçün xüsusi hazırlıq tələb olunur. Soyulub dilimlənmiş meyvələr bərkliyini qorumaq üçün əvvəlcə 5-10 dəqiqə hafif pörtlədilir. Mürəbbənin şərbəti hazırlanarkən meyvənin qabıqları atılmır, suda qaynadılaraq suyu şərbətə əlavə edilir ki, bu da mürəbbəyə təbii pektin və tünd ətir verir. Şəkər tozu ilə dilimlər 2-3 mərhələdə qaynadılıb dayandırılmaqla bişirilir. Rənginin tünd yaqut qırmızısı olması üçün isə bişmənin sonuna yaxın içərisinə bir neçə ədəd heyva tumu və azca limon suyu əlavə edilir.