Karlofça müqaviləsi (1699)

Osmanlı İmperiyasının Avropada böyük torpaq itkisinə başladığı tarixi dönüş nöqtəsi

Faktum.az xəbər verir ki, dünya diplomatik tarixində və Osmanlı İmperiyasının geopolitik taleyində ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri 26 yanvar 1699-cu ildə imzalanmış Karlofça müqaviləsidir (Karlowitz). 1683-cü ildə İkinci Vyana mühasirəsinin uğursuzluqla nəticələnməsindən sonra Avstriya, Polşa (Lestistan), Venesiya və Rusiya tərəfindən Osmanlıya qarşı yaradılan “Müqəddəs İttifaq” ilə 16 il davam edən qanlı müharibələr Osmanlı dövlətinin məğlubiyyəti ilə başa çatmışdır.

Müasir Serbiya ərazisində yerləşən Karlofça qəsəbəsində imzalanan bu sənədə əsasən, Osmanlı İmperiyası Macarıstan və Transilvaniyanı Avstriyaya, Podoliyanı Polşaya, Peloponnes yarımadasını və Dalmatsiyanı isə Venesiyaya güzəştə getməyə məcbur olmuşdur. Karlofça müqaviləsi Osmanlı tarixində genişlənmə və hücum dövrünün rəsmən başa çatdığını, dövlətin müdafiə mərhələsinə keçdiyini və Avropadakı hərbi-siyasi üstünlüyünü itirdiyini simvolizə edən ilk beynəlxalq akt hesab olunur. Eyni zamanda, bu müqavilə Avropa diplomatiyasında balans prinsipinin bərqərar olmasına və Osmanlı dövlətinin Avropanın böyük dövlətləri tərəfindən ilk dəfə bərabərhüquqlu beynəlxalq hüquq subyekti kimi deyil, şərtlər diktə olunan tərəf kimi qəbul edilməsinə zəmin yaratmışdır.