Günəbaxanın tərkibi, faydaları, zərərləri və istifadə sahələri

Faktum.az xəbər verir ki, qida sənayesində və xalq təbabətində geniş istifadə olunan günəbaxan (Helianthus annuus), tərkibindəki E vitamini, maqnium, selenium, sink və doymamış yağ turşuları (omeqa-6 və omeqa-9) sayəsində insan orqanizmi üçün yüksək bioloji dəyərə malikdir. Mütəxəssislərin və pəhrizşünasların təhlillərinə görə, günəbaxan dənəsinin və yağının əsas xüsusiyyətləri aşağıdakı kimidir:

Günəbaxan dənəsi (Tumu): Tərkibindəki güclü antioksidantlar sayəsində hüceyrə zədələnmələrinin qarşısını alır, ürək-damar sistemini qoruyur və pis xolesterolu (LDL) azaldır. Maqnezium tərkibi sinir sistemini sakitləşdirir, stres səviyyəsini düşürür və sümük sağlığını möhkəmləndirir. Günlük norması qovrulmamış və duzsuz şəkildə bir ovuc (təxminən 30 qram) olaraq tövsiyə edilir.

Günəbaxan yağı: Xüsusilə soyuq sıxma (unrefined) metodu ilə əldə edilən yağ dəri sağlamlığını dəstəkləyir, toxumaların yenilənməsini sürətləndirir və həzm sisteminin funksiyasını yaxşılaşdırır. Mətbəxdə salatlara və yeməklərə əlavə edilir, lakin yüksək dərəcədə rafinə edilmiş yağların həddindən artıq qızdırılaraq defalarca istifadəsi trans-yağların yaranmasına səbəb olur.

İstifadə qaydası və digər sahələr: Günəbaxan tumu çiy halda salatlara, çörək-bulka məmulatlarına əlavə oluna, yağı isə kosmetologiyada dərini nəmləndirmək və saç köklərini bəsləmək üçün maska şəklində tətbiq edilə bilər. Emal prosesindən sonra qalan jımıx (küspə) isə proteinlə zəngin yüksək dəyərli heyvan yemi kimi istifadə olunur.

Mümkün zərərləri və əks-göstərişlər: Tumun normadan artıq qəbulu yüksək kalori göstəricisinə görə çəki artımına və piylənməyə yol aça bilər. Həddindən artıq duzlu qovrulmuş tumlar təzyiqin yüksəlməsinə və böyrəklərdə duz toplanmasına səbəb olur. Həmçinin, toxumun qabığını dişlə təmizləmək adəti diş emalının zədələnməsinə və karies riskinin artmasına gətirib çıxarır.