Sarımsaq (Allium sativum) və allisin birləşməsi
Təbii antibakterial mexanizmlər və ürək-damar sisteminin müdafiəsi
Faktum.az xəbər verir ki, qədim dövrlərdən bəri həm xalq təbabətində, həm də müasir farmakologiyada geniş öyrənilən sarımsaq (Allium sativum) tərkibindəki zəngin kükürdlü bioaktiv birləşmələr sayəsində insan orqanizmi üçün unikal müalicəvi və profilaktik əhəmiyyətə malikdir. Sarımsağın spesifik qoxusu və əsas bioloji aktivliyi onun toxumaları mexaniki zədələnməyə uğradıqda (doğrandıqda və ya əzildikdə) baş verən biokimyəvi reaksiyalarla bağlıdır. Bütöv sarımsaq dişlərində inert halda bulunan alliin maddəsi hüceyrə divarları dağıldıqda alliinaza fermenti ilə təmasa girir və sürətlə güclü bioloji aktivliyə malik allisin (allicin) birləşməsinə çevrilir.
Allisin maddəsi mikroblara, viruslara və göbələklərə qarşı hüceyrə səviyyəsində genişspektrli təbii müqavimət mexanizmi nümayiş etdirir. Bu kükürdlü birləşmə patogen mikroorqanizmlərin hüceyrə qişasından asanlıqla keçərək onların yaşamasını təmin edən sulflidril (SH) ferment qruplarını bloklayır. Bu biokimyəvi reaksiya bakteriyaların zülal sintezini və metabolizmini iflic edərək onların artmasının qarşısını alır. Allisinin antibakterial effekti sintetik antibiotiklərdən fərqli olaraq faydalı mikrofloraya minimum zərər vurur vər patogenlərdə tez bir zamanda müqavimət (rezistentlik) yaratmır.
Ürək-damar sisteminin müdafiəsində də sarımsaq və onun törəmələri mühüm rol oynayır. Allisin və onun parçalanma məhsulları qanda endotel hüceyrələrini stimullaşdıraraq azot oksidin (NO) və hidrogen sulfidin () ayrılmasını təmin edir. Bu qaz molekulları damar hamar əzələlərini boşaldır, damar müqavimətini azaldır və arterial qan təzyiqini tənzimləyir. Eyni zamanda sarımsaq lipid mübadiləsinə müsbət təsir göstərərək aşağı sıxlıqlı lipoproteidlərin (zərərli xolesterin) oksidləşməsinin və damar divarlarında aterosklerotik lövhələrin əmələ gəlməsinin qarşısını alır, tromboz riskini azaldaraq qan dövranını optimallaşdırır.