Aliment illərlə eyni qalırsa, indeksləşdirilməsini yoxlayın
Bir çox valideyn məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilmiş alimenti illərlə eyni məbləğdə alır. Halbuki bu müddətdə qiymətlər, uşağın xərcləri və minimum əməkhaqqı artır. Nəticədə, vaxtilə uşağın ehtiyacına uyğun görünən məbləğ sonradan kifayət etmir.
Belə hallarda insanların tez-tez verdiyi sual budur:
“Aliment məbləği artırıla bilərmi?”
Cavab: alimentin hansı qaydada təyin edilməsindən asılı olaraq, indeksləşdirilə bilər.
Alimentin indeksləşdirilməsi nədir?
İndeksləşdirmə — sabit məbləğdə təyin edilmiş alimentin minimum əməkhaqqındakı artıma uyğun yenidən hesablanmasıdır.
Məqsəd sadədir: pulun dəyəri aşağı düşəndə uşağın təminatı da zəifləməsin.
Məhkəmə alimenti minimum əməkhaqqının müəyyən misli şəklində təyin edə bilər. Məsələn, qərarda alimentin minimum əməkhaqqının müəyyən hissəsinə və ya mislinə uyğun olduğu göstərilibsə, minimum əməkhaqqı artanda aliment məbləği də həmin nisbət üzrə artırılmalıdır.
Bu, yeni aliment iddiası demək deyil. Çox vaxt söhbət mövcud məhkəmə qərarının düzgün icrasından və məbləğin yenidən hesablanmasından gedir.
Hansı alimentlər indeksləşdirilə bilər?
Əsasən iki vəziyyət olur.
Birinci halda aliment valideynin gəlirinin faizi kimi tutulur. Məsələn, əməkhaqqının 1/4 hissəsi. Bu zaman valideynin gəliri artdıqca və ya azaldıqca tutulacaq aliment də dəyişir.
İkinci halda aliment sabit məbləğlə təyin olunur. Məhz bu halda indeksləşmə məsələsi xüsusilə vacib olur. Lakin bunun üçün məhkəmə qərarının məzmununa diqqətlə baxmaq lazımdır.
Qərarda minimum əməkhaqqına bağlı nisbət göstərilibsə, indeksləşmə üçün əsas yarana bilər. Qərarda sadəcə konkret manat məbləği yazılıbsa, vəziyyət ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir.
Ən çox edilən səhv
Bəzi valideynlər düşünür ki, məhkəmə qərarında bir dəfə, məsələn, 150 və ya 200 manat yazılıbsa, həmin məbləğ həmişə dəyişmədən qalmalıdır.
Bu, hər zaman doğru deyil.
Aliment qərarının necə yazılması, hansı tarixdə qəbul olunması, alimentin sabit məbləğdə, yoxsa gəlirdən faizlə müəyyən edilməsi hüquqi nəticəyə təsir edir. Bir cümlə və ya bir rəqəm fərqi alimentin yenidən hesablanmasına imkan verə bilər.
Nə etmək lazımdır?
Əgər siz uzun müddətdir eyni məbləğdə aliment alırsınızsa:
– məhkəmə qərarınızı və ya icra vərəqənizi yoxlayın;
– alimentin hansı qaydada təyin edildiyini müəyyən edin;
– minimum əməkhaqqında baş verən dəyişiklikləri nəzərə alın;
– icra orqanından hesablamanın yazılı izahını istəyin.
Aliment ödəyən valideyn də hesablamanın hansı əsasla aparıldığını bilməlidir. İndeksləşmə özbaşına məbləğ artırılması deyil; qanuni əsas və düzgün hesablanma tələb edən prosesdir.
Uşağın ehtiyacları zamanla artır. Alimentin məqsədi də həmin ehtiyacların qarşılanmasına kömək etməkdir. Ona görə aliment məbləği illərlə dəyişmirsə, bu məsələni diqqətdən kənarda saxlamayın.
Alimentinizin indeksləşdirilib-indeksləşdirilmədiyini, düzgün hesablanıb-hesablanmadığını bilmək istəyirsinizsə, məhkəmə qərarınızın və icra sənədinizin hüquqi təhlili üçün müraciət edə bilərsiniz.
Zaur Quliyev
Hüquqşünas və mediator
Qeyd: Məqalə ümumi hüquqi məlumat xarakteri daşıyır. Hər iş üzrə nəticə məhkəmə qərarının və icra sənədlərinin məzmunundan asılıdır. Alimentin indeksləşdirilməsi Ailə Məcəlləsinin 110-cu maddəsi ilə tənzimlənir.