Bəşəriyyətin sıfır nöqtəsi: Tarixi və dinlərin mənşəyini dəyişən Göbəklitəpə

Faktum.az xəbər verir ki, Türkiyənin Şanlıurfa şəhəri yaxınlığında yerləşən və 1995-ci ildə arxeoloq Klaus Şmidt tərəfindən geniş şəkildə qazılmağa başlanılan Göbəklitəpə, bəşəriyyətin ibtidai tarixi və dinlərin yaranması haqqında bildiyimiz bütün elmi nəzəriyyələri alt-üst edən rəqəmsiz bir kəşfdir.

Təxminən 12.000 il əvvələ — Neolit dövrünə aid olan bu möhtəşəm kompleks, məşhur Stounxencdən 6.000 il, Misir ehramlarından isə 7.000 il daha qədimdir.

Klassik tarix elmi iddia edirdi ki, insanlar əvvəlcə əkinçiliyə keçib oturaq həyat sürmüş, kəndlər salmış və yalnız bundan sonra mütəşəkkil dinlər və məbədlər yaratmışlar. Lakin Göbəklitəpə bu iyerarxiyanı tamamilə tərsinə çevirdi: hələ əkinçiliyi və dulusçuluğu bilməyən, metal alətləri olmayan yığıcı-ovçu tayfalar sırf inanc və ibadət məqsədilə bir araya gələrək ağırlığı 16 tona çatan, üzərində müxtəlif heyvan relyefləri və relyefli simvollar həkk olunmuş T-şəkilli giqant daş sütunları ucaltmışlar. Bu kəşf sübut etdi ki, sivilizasiyanı və oturaq həyatı yaradan amil əkinçilik deyil, məhz mənəvi ehtiyaclar və dini inanclar olmuşdur.

Hal-hazırda YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısında yer alan Göbəklitəpə, bəşəriyyətin memarlıq, incəsənət və mütəşəkkil cəmiyyətə keçid tarixinin əsl “sıfır nöqtəsi” hesab olunur.