”15 dəqiqəlik şəhər” konsepsiyası

Müasir meqapolislərin gələcəyi və piyada yönümlü yaşam

Faktum.az xəbər verir ki, müasir meqapolislərin qarşılaşdığı sıx tıxaclar, ekoloji çirklənmə və nəqliyyatda saatlarla vaxt itkisi kimi qlobal problemlərə qarşı urbanistika sahəsində ən radikal və innovativ həll yollarından biri “15 dəqiqəlik şəhər” (15-minute city) konsepsiyasıdır. Əsası Sorbonna Universitetinin professoru Karlos Moreno tərəfindən qoyulan və xüsusilə Paris meriyası tərəfindən uğurla tətbiq edilməyə başlanan bu model, şəhər həyatını avtomobil mərkəzli quruluşdan insan mərkəzli infrastruktura yönəldir.

Konsepsiyanın ana fəlsəfəsi son dərəcə sadə, lakin təsirlidir: hər bir şəhər sakini iş, təhsil, səhiyyə, qida alveri, istirahət və mədəniyyət kimi 6 əsas gündəlik ehtiyacını evindən maksimum 15 dəqiqəlik piyada yürüme və ya velosiped sürüşü məsafəsində qarşılaya bilməlidir. Bu model fərdi avtomobillərdən asılılığı minimuma endirərək şəhərlərdə karbon emissiyasını azaldır, səs çirklənməsinin qarşısını alır və yaşayış məhəllələrini daha canlı, sosial baxımdan sıx bağlı icmalara çevirir.

“15 dəqiqəlik şəhər” modelinin reallaşması üçün mikrorayonlarda “qarışıq istifadə” (mixed-use) zonalarının salınması, məktəb həyətlərinin dərsdən sonra ictimai park kimi istifadə olunması, geniş velosiped zolaqlarının və piyada zonalarının genişləndirilməsi tələb olunur. Barselona, Melburn, Ottava və Şanxay kimi nəhəng meqapolislərdə fərqli versiyalarda tətbiq edilən bu konsepsiya, müasir insanın həyat keyfiyyətini artırmaqla yanaşı, gələcəyin ekoloji təmiz və davamlı şəhər modelinin əsasını təşkil edir.