Yuxularımızı niyə xatırlamırıq? – Beynin yuxu zamanı və oyandıqdan sonra başına gələnlər

Faktum.az xəbər verir ki, insan hər gecə orta hesabla 4-6 fərqli yuxu görsə də, səhər oyandıqda bunların 90 faizindən çoxunu tamamilə unudur.

Neyrobioloqların araşdırmalarına görə, bu hal beynin zəifliyindən deyil, əksinə, yuxu fazalarında formalaşan xüsusi kimyəvi və neyronal mexanizmlərdən qaynaqlanır. Ən canlı yuxular gözlərin sürətli hərəkəti olan REM (Rapid Eye Movement) mərhələsində baş verir; bu zaman beynin emosiya və vizual görüntülərə cavabdeh hissələri yüksək aktivlik nümayiş etdirsə də, yeni məlumatları uzunmüddətli yaddaşa köçürən gippokamp (hippocampus) və məntiqi təfəkkürə cavabdeh olan prefrontal qabıq “istirahət” rejimində olur.

Eyni zamanda, yaddaşın möhkəmlənməsi üçün vacib olan norepinefrin (noradrenalin) hormonu REM fazasında minimum səviyyəyə enir ki, bu da beynin həmin an yaşanan görüntüləri yaddaşda qeyd etməsinə mane olur. İnsan yalnız yuxunun ortasında və ya REM fazasının son saniyələrində qəfil oyandıqda gippokamp anidən aktivləşir və son gördüyü görüntüləri qısa müddətə qeydə ala bilir; lakin oyanan kimi diqqət başqa tərəfə yönələrsə və ya yuxu dərhal qeyd olunmazsa, neyron şəbəkələrindəki bu zəif izlər bir neçə dəqiqə ərzində tamamilə silinir.