Tarixdən iki mühüm addım

Dənizçilərin ulduz xəritəsindən ilk şəhərlərarası telefon zənginə

Faktum.az xəbər verir ki, avqustun 10-u bəşəriyyətin elm, texnika və naviqasiya tarixində dönüş nöqtəsi olan iki böyük hadisə ilə yadda qalıb. Müxtəlif əsrlərdə baş verən bu hadisələr həm zamanın, həm də məsafələrin fəth edilməsində həlledici rol oynayıb.

1675-ci ilin 10 avqustunda İngiltərədə Kral II Karlın fərmanı ilə məşhur Qrinviç Kral Rəsədxanasının (Royal Observatory, Greenwich) bünövrəsi qoyuldu. O dövrdə dənizçilər açıq okeanda gəmilərin coğrafi uzunluq dairəsini (lonqitud) dəqiq təyin edə bilmədiyi üçün tez-tez gəmi qəzaları baş verir və böyük itkilər yaşanırdı. Kral II Karl dəniz naviqasiyasını təkmilləşdirmək və göy cisimlərinin hərəkətini öyrənərək dəqiq ulduz xəritələri tərtib etmək məqsədilə rəsədxananın tikilməsi əmrini verdi. Məşhur memar Kristofer Ren (Christopher Wren) tərəfindən layihələndirilən bu bina, sonradan qlobal zamanın və coğrafiyanın mərkəzinə çevrildi. Məhz burada müəyyən edilən “Qrinviç Meridianı” (Sıfırıncı meridian) bütün dünyanın coğrafi koordinat sisteminin və beynəlxalq vaxt qurşağının (GMT) təməlini qoydu.

İki əsr sonra, 1876-cı ilin 10 avqustunda isə Kanadanın Ontario əyalətində rabitə tarixinin ən böyük sıçrayışlarından biri baş verdi. Telefonun ixtiraçısı Aleksandr Qreham Bell (Alexander Graham Bell) Brantford və Paris şəhərləri arasında tarixdə ilk şəhərlərarası telefon zəngini uğurla həyata keçirdi. Təxminən 16 kilometr məsafəni əhatə edən bu tarixi danışıq üçün mövcud teleqraf xətlərindən istifadə olunmuşdu. Bellin Brantforddakı ailə mülkündən verdiyi səs siqnalları Paris şəhərindəki qəbul nöqtəsində aydın şəkildə eşidildi. Bir çox insanın sadəcə “əyləncəli oyuncaq” kimi baxdığı telefon texnologiyası bu sınaqla öz praktiki üstünlüyünü və məsafələri qısaltmaq gücünü bütün dünyaya sübut etdi.