Səhranın mavi geyimli qədim sakinləri: Tuareqlər və onların qeyri-adi matriarxal mədəniyyəti

Böyük Səhranın (Saxara) ucsuz-bucaqsız qum təpələri arasında əsrlər boyu azad köçəri həyat sürən tuareqlər Afrika qitəsinin ən sirli və maraqlı etnoslarından biridir. Faktum.az bildirir ki, Berber qrupunun bir qolu olan tuareqlər səhranın sərt şəraitinə möcüzəvi adaptasiyaları, döyüşçü ruhları və dünyadakı bir çox cəmiyyətlərdən köklü şəkildə fərqlənən adət-ənənələri ilə fərqlənirlər.

Tuareq mədəniyyətinin ən diqqətçəkən cəhətlərindən biri “mavi adamlar” kimi tanınmalarıdır. Belə ki, bu xalqın kişiləri ənənəvi olaraq tünd göy və ya mavi rəngli parçalarla başlarını və üzlərini örtürlər. Bu adət yalnız qum fırtınalarından qorunmaq məqsədi daşımır, həm də mənəvi və sosial məna kəsb edir; yetişkinliyə çatan tuareq kişisi yad kişilərin və ya hörmət etdiyi yaşlıların yanında yüzünü açmır. Maraqlıdır ki, bir çox islami və ya kəşf olunmamış qədim cəmiyyətlərin əksinə olaraq, tuareqlərdə qadınlar üzlərini örtmür, tam aksinə, daxili və sosial azadlıqdan yararlanırlar.

Tuareqlərin cəmiyyət quruluşunda matriarxal (qadınxatınlıq) ünsürlər olduqca güclüdür. Mülkiyyət, çadırlar və heyvan sürüləri əsasən qadınlara məxsusdur və nəsildən-nəslə ananın xətti ilə ötürülür. Nikah pozulduqda belə, bütün əmlak qadında qalır, kişi isə öz çadırını tərk edərək anasının evünə qayıtmalı olur. Qadınlar eyni zamanda tuareqlərin qədim əlifbası olan Tifinag yazısını qoruyub saxlayan ana daşıyıcılardır. Səhranın bu qürurlu cəngavərləri müasir dünyanın dəyişən şərtlərinə baxmayaraq, öz unikal identikliklərini və azadlıqsevər ruhlarını bu gün də yaşatmaqdadırlar.