Rəqəmsal ölümsüzlük reallığa çevrilir, yoxsa insanlıq tələsinə?

Faktum.az olaraq bu gün bəşəriyyətin ən qədim arzularından birinin texnoloji müstəvidəki ən son nöqtəsinə baxırıq: insan beyninin kompüterə köçürülməsi (Mind Uploading) və rəqəmsal ölümsüzlük. İlon Maskın “Neuralink” şirkətinin insan beyninə çip yerləşdirməkdə əldə etdiyi uğurlar, ABŞ və Avropanın milyard dollarlıq “Mavi Beyn” (Blue Brain) və “İnsan Beyni” (Human Brain Project) layihələri artıq bu mövzunu elmi fantastika olmaqdan çıxarıb.

Elm adamları yaxın onilliklərdə insan beynindəki təxminən 86 milyard neyronun və yüz trilyonlarla sinaptik əlaqənin rəqəmsal xəritəsini (konnektomunu) çıxararaq bir bulud sisteminə köçürməyi hədəfləyirlər. Lakin bu inanılmaz elmi sıçrayış özü ilə çox ağır etik və fəlsəfi suallar gətirir: Kompüterə yüklənən şüur həqiqətən siz olacaqsınız, yoxsa sadəcə sizin kimi düşünən mükəmməl bir rəqəmsal nüsxə? Rəqəmsal dünyada yaşayan bir insanın hüquqları necə qorunacaq və ən qorxulusu – bu sistemlər sındırılarsa, insan şüuru rəqəmsal bir əsarətə və ya sonsuz əzaba məhkum edilə bilərmi?

Faktum.az xüsusilə vurğulayır ki, texnologiya bizə bədənsiz bir ölümsüzlük vəd etsə də, insanı insan edən bioloji hisslərin, ağrının və ölümün olmadığı bir proqram kodu bəşəriyyətin sonunu və tamamilə fərqli bir kiber-sivilizasiyanın başlanğıcını gətirə bilər.